Bên cạnh dòng sông Sài Gòn, một không gian sống mới sắp khai sinh

Một dải đất trải dài từ Bến Bạch Đằng cho đến Bến Nhà Rồng - Khánh Hội sắp được tái sinh với hệ thống công viên, quảng trường rộng rãi, không gian dưới lòng đất, các cây cầu dành cho người đi bộ, cùng với những công trình mang tính chất văn hóa dọc theo bờ sông.

Vào đầu tháng 7, thành phố TP HCM cùng với Sun Group đã bắt đầu thi công hai dự án lớn: Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội và khu cây xanh công cộng Bến Bạch Đằng, với mức đầu tư tổng cộng hơn 29.300 tỷ đồng.

Toàn bộ dự án bao trùm diện tích 73,3 hectare, được xây dựng nhằm tạo thành một trục không gian kết hợp giữa văn hóa, lịch sử và du lịch dọc theo sông Sài Gòn, đồng thời mở rộng diện tích không gian công cộng và tăng độ xanh mục ở trung tâm thành phố.

Công viên văn hóa theo dòng lịch sử

Khu Bến Nhà Rồng - Khánh Hội sẽ được cải tạo thành công viên văn hóa với quy mô 9,6 hectare, tạo liên kết với Bảo tàng Hồ Chí Minh chi nhánh TP HCM. Hiện tại, dải đất ven sông này dài gần 3 km, chủ yếu là các kho hàng, nhà xưởng sản xuất và những cơ sở cảng cũ kỹ lúc.

Công viên văn hóa được thiết kế theo khái niệm "dòng lịch sử chảy qua", được chia thành 9 phần riêng biệt, mỗi phần tương ứng với một giai đoạn quan trọng trong quãng đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Điểm nổi bật nhất của công viên là việc tái dựng chiếc tàu Amiral Latouche-Tréville, liên quan mật thiết với sự kiện lịch sử ngày 5 tháng 6 năm 1911, khi thanh niên Nguyễn Tất Thành rời khỏi Bến Nhà Rồng để bắt đầu hành trình tìm kiếm con đường cứu vãn dân tộc. Con tàu sẽ được xây dựng theo bản thiết kế ban đầu của người Pháp, thay vì chỉ tạo ra một cấu trúc mô phỏng.

Di tích lịch sử Bến Nhà Rồng đang trong quá trình cải tạo và nâng cấp, dự kiến sẽ hoàn thành vào dịp Quốc khánh 2 tháng 9 năm nay.

Bảo tồn và tái sinh cảng Khánh Hội

Cùng lúc với khu vực văn hóa dành cho tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh, khu cảng Khánh Hội sẽ được nâng cấp theo triết lý "thích ứng với di sản", giữ lại những dấu vết của cảng xưa và bảo vệ những giá trị kiến trúc độc đáo.

Hiện nay, khu vực này vẫn còn nhiều bến cập tàu, nhà kho, và các văn phòng đang hoạt động bình thường. Dọc theo bờ sông, hàng loạt con tàu và du thuyền nằm neo đậu, kéo dài từ Bến Nhà Rồng cho tới gần kênh Tẻ.

Theo phương pháp "giữ vỏ cũ, đổi mới lõi trong", các nhà kho và nhà xưởng hiện tại ở cảng Khánh Hội sẽ được bảo lưu phần kiến trúc bên ngoài, trong khi bên trong được chuyển hóa để sử dụng cho triển lãm, sáng tạo, hoạt động văn hóa, kinh doanh thương mại, dịch vụ, và các sinh hoạt cộng đồng.

Cải thiện kết nối giao thông

Dự án cũng bao gồm việc mở rộng đường Nguyễn Tất Thành từ 4 làn xe lên 10 làn xe, nhằm tăng cường khả năng kết nối giữa khu Nam và trung tâm thành phố. Đường này sẽ được bổ sung thêm hầm chui Hoàng Diệu, các bãi đỗ xe, cây cầu tàu, trạm đón khách du lịch và các hạ tầng kỹ thuật có tính thống nhất.

Đường Nguyễn Tất Thành đóng vai trò là trục chính kết nối khu Nam với trung tâm TP HCM, nhưng trong thời gian dài đã thường xuyên bị ùn tắc giao thông vì lưu lượng xe đông đúc trong khi hạ tầng được cải tạo một cách chậm chạp.

Liên quan đến đường Nguyễn Tất Thành, cây cầu Tân Thuận 1 - một công trình kiến trúc hơn 150 năm tuổi - sẽ bị phá dỡ và xây mới với quy mô 6 làn xe. Cơi cầu Tân Thuận 2 ở cạnh sẽ được mở rộng lên 8 làn xe, giúp nâng cao năng lực vận chuyển và đồng bộ hóa hạ tầng trong khu vực.

Phát triển không gian dưới lòng đất

Ở bên bờ đối diện, khu Bến Bạch Đằng sẽ được đầu tư để xây dựng bãi đỗ xe dưới lòng đất, trung tâm thương mại ngầm và cải thiện hạ tầng kỹ thuật. Những công trình này sẽ giúp người dân có thể tiếp cận dễ dàng hơn đến hệ thống công viên và những không gian ven sông.

Phía đường Hoàng Diệu cũng sẽ được xây dựng thêm hầm chui, các bãi đỗ xe và những công trình phụ trợ khác.

Điểm nhấn nổi bật là một cây cầu dành cho người đi bộ bắc qua đoạn kênh Bến Nghé nơi nó đổ vào sông Sài Gòn, được thiết kế với hình dáng giống như mũi một chiếc thuyền vươn ra phía trên mặt nước, nhằm gợi tưởng về hành trình ra đi tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nâng cấp khu Bến Bạch Đằng

Khu vực Bến Bạch Đằng, nằm sát đường Tôn Đức Thắng, tiếp tục nhận được đầu tư để phát triển công viên với hệ thống cây xanh, mở rộng bờ sông, nâng cấp công trình kè sông, xây dựng sàn cập tàu, sàn ngắm cảnh và các hạng mục công trình hỗ trợ.

Tại đây, một cây cầu dành cho người đi bộ dài 720 mét sẽ bắc qua sông Sài Gòn, nối kết công viên Bến Bạch Đằng với Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Công trình này cũng đang được thi công và được kỳ vọng sẽ trở thành một điểm nhấn kiến trúc nổi bật của thành phố.

Mốc thời gian triển khai

Toàn bộ dự án cải tạo và nâng cấp khu vực Tôn Đức Thắng - Bến Nhà Rồng - Khánh Hội sẽ được tiến hành từ quý III của năm nay cho tới quý II năm 2029.

Dải ven sông từ cầu Ba Son cho tới cầu Tân Thuận, bao gồm Bến Bạch Đằng và Bến Nhà Rồng - Khánh Hội, được xem là "mặt tiền" của trung tâm thành phố. TP HCM đang triển khai xây dựng cây cầu đi bộ nối liền Bến Bạch Đằng với Thủ Thiêm, đồng thời thực hiện dự án mở rộng và phát triển Bảo tàng Hồ Chí Minh tại Bến Nhà Rồng.