Công nghệ AI tạo nên khủng hoảng tin tưởng trong thế giới xuất bản

Từng được coi là một công cụ hỗ trợ quá trình sáng tạo, công nghệ AI hiện đang trở thành một thách thức đáng kể đối với ngành xuất bản toàn cầu. Vấn đề nằm ở chỗ việc xác định chính xác đâu là tác phẩm do tư duy con người sáng tạo và đâu là nội dung được thuật toán máy tính tạo ra ngày càng trở nên phức tạp và khó khăn.

Nỗi lo sợ của các nhà văn hiện nay không chỉ dừa lại việc bảo vệ quyền tác giả của mình. Nhiều tác giả cảm thấy bất an vì có thể bị sao nhãng là đã sử dụng công nghệ AI trong quá trình sáng tác, dù họ hoàn toàn không làm điều đó. Đồng thời, cộng đồng độc giả cũng ngày càng tỏ ra quan tâm sâu sắc về nguồn gốc thật sự của những cuốn sách họ đang đọc.

Cuộc tranh cãi dấy lên mạnh mẽ khi tờ The New York Times đưa tin rằng nhà xuất bản Hachette đã quyết định dừng phát hành tiểu thuyết Shy Girl của tác giả Mia Ballard tại thị trường Mỹ sau khi có những nghi vấn về việc sử dụng công nghệ AI trong quá trình tạo ra tác phẩm này. Tác phẩm cũng đã bị loại khỏi thị trường Anh, nơi nó từng được phát hành dưới dạng sách độc lập. Sự kiện này làm dấy lên lo lắng rộng rãi giữa cộng đồng độc giả về khả năng các nhà xuất bản trong việc kiểm soát chất lượng và xác minh tính xác thực của các tác phẩm trong bối cảnh AI phát triển với tốc độ chóng mặt.

Không chỉ có những cuốn sách do AI tạo ra lọt qua các bộ phận biên tập, các tác giả thực sự còn phải đối mặt với nguy cơ bị buộc tội một cách bất công. Một ví dụ điển hình là trường hợp của Antonio Bricio, một nhà văn trẻ đến từ Mexico, người đã phủ nhận sử dụng AI để viết nội dung, chỉ dùng nó để dịch một số từ ngữ nhất định. Tuy nhiên, khi công cụ phát hiện Originality.ai kiểm tra bản thảo của anh, kết quả cho thấy có tới 100% khả năng toàn bộ tác phẩm được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo. Điều đáng chú ý là sau khi Bricio chỉnh sửa vài câu, kết quả phân tích thay đổi hoàn toàn, cho thấy các công cụ phát hiện AI hiện tại vẫn còn thiếu độ chính xác. Nhà văn Andrea Bartz cũng từng trải qua tình huống tương tự, khi tác phẩm của cô được công cụ đánh giá có khả năng 82% được viết bởi AI, mặc dù cô là người sáng tác duy nhất của cuốn sách.

Hiện tại, các nhà xuất bản lớn trên thế giới chưa đưa ra những quy định rõ ràng và cụ thể về mức độ sử dụng công nghệ AI được phép trong quá trình sáng tác. Các tổ chức này chủ yếu phụ thuộc vào sự công khai và trung thực của tác giả. Tuy nhiên, vấn đề là ranh giới giữa việc sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ nghiên cứu, chỉnh sửa văn bản và việc sử dụng nó để tạo ra toàn bộ nội dung ngày càng trở nên khó phân biệt rõ ràng. Bà Jane Friedman, một chuyên gia tư vấn trong lĩnh vực xuất bản, nhận định rằng tình huống hiện tại là một lời cảnh tỉnh quan trọng dành cho toàn bộ ngành công nghiệp khi công việc xác minh và chứng thực nguồn gốc thực sự của các tác phẩm trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.

Một số tác giả đang nỗ lực tìm cách để chứng minh rằng tác phẩm của họ do những con người viết ra thông qua việc sử dụng biểu tượng "human authored" do Hiệp hội Tác giả Hoa Kỳ (Authors Guild) cấp. Nhưng rất tiếc, chứng chỉ này hiện nay chủ yếu dựa trên lời cam kết và tuyên bố của chính các nhà văn.

Vấn đề không chỉ dừa lại ở các tác giả mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến cộng đồng độc giả. Rất nhiều người đọc muốn có thông tin rõ ràng về việc liệu cuốn sách mà họ đang đọc được sáng tác bởi con người hay được tạo ra bởi máy tính. Rachel Louise Atkin, một nhân vật hoạt động trong lĩnh vực đánh giá sách trên các nền tảng mạng xã hội, chia sẻ rằng cô từng rất yêu thích cuốn Shy Girl trước khi phát hiện ra những nghi vấn xung quanh việc sử dụng AI. Theo cô, những độc giả cần được tôn trọng quyền lựa chọn liệu họ có muốn đọc những tác phẩm do trí tuệ nhân tạo tạo ra hay không.

Nhiều tác giả đang cảm thấy lo lắng về tương lai của ngành khi họ sợ rằng những người không sử dụng công nghệ AI sẽ phải liên tục chứng minh rằng họ là những con người thực sự đứng sau những tác phẩm của mình.

Laura Taylor Namey, một tác giả chuyên viết sách dành cho độc giả trẻ, cho rằng phản ứng của độc giả phản ánh rõ ràng rằng họ vẫn coi trọng yếu tố con người trong quá trình sáng tạo văn học. Cô nói rằng "Những người đọc muốn nhận được một cuốn sách mà nguồn gốc của nó đến từ tâm trí và trái tim của nhà văn, chứ không phải từ một chiếc máy tính."

Giới chuyên gia xuất bản đang rất lo lắng rằng khi công nghệ AI tiếp tục phát triển với tốc độ nhanh chóng, việc phân biệt rõ ràng giữa những tác phẩm do con người sáng tạo và những sản phẩm do máy tính tạo ra sẽ trở nên ngày càng khó khăn và phức tạp hơn nữa trong những năm tới.