Nồi canh cá de với măng le muối chua - món ăn thanh mát của miền biển

Nguyên liệu chính để nấu canh cá de và măng le

Khi thưởng thức bát canh trong suốt này, người ta được cảm nhận sự kết hợp tuyệt vời giữa vị ngọt dịu của loài cá nhỏ và độ chua thanh của măng le được ướp muối. Cùng với hương thơm của rau thơm và các gia vị khác, đây là một món ăn vừa mộc mạc vừa có sức hút khiến nhiều người nhớ mãi.

Từ thuở nhỏ, vào mỗi mùa hè, tôi thường đi chợ sáng sớm cùng mẹ. Tại khu bán các loại hải sản, những giỏ cá de vừa mới từ tàu cập bến lên vẫn còn lấp lánh những tia sáng bạc. Chỉ cần nhẹ nhàng xoay chiếc giỏ tre, những con cá ti nhỏ sẽ lóng lánh như những sợi tơ quý giá dưới ánh mặt trời sáng sớm.

Về loài cá de và mùa vụ

Cá de, được gọi khác là cá ve, là một loài cá quen thuộc ở vùng biển Đà Nẵng. Kích thước thân cá chỉ tương đương ngón tay út, hình dáng khá giống cá cơm nhưng phần thân dày hơn một chút.

Vụ cá này kéo dài từ tháng 4 đến tháng 8 hàng năm. Trong những tháng này, các chợ nằm gần biển như Nam Ô, Nại Hiên Đông, Đống Đa, Cẩm Lệ hay Túy Loan đều tràn ngập những giỏ cá tươi ngon với giá cả rất phải chăng, chỉ khoảng 40.000 - 50.000 đồng một kilogram.

Từ loài cá nhỏ xíu này, cư dân vùng ven biển tạo ra nhiều món ăn hấp dẫn. Cá de được kho với tiêu thơm nức, chiên cho giòn tan, hấp với các gia vị hay nấu với mắm, mỗi cách làm đều mang lại hương vị đặc trưng riêng.

Sự lựa chọn vào những ngày hè nóng bức

Tuy nhiên, khi trời hè miền Trung nóng như thiêu như đốt, nhiều gia đình vẫn yêu thích nấu một nồi canh cá de kết hợp với măng le được ướp muối chua. Bữa cơm từ đó trở nên tươi mát, dễ chịu, đồng thời vẫn cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết.

Dù là loài cá nhỏ, cá de lại chứa rất nhiều protein và canxi. Thịt cá mềm mại, có vị ngọt tự nhiên, xương rất mỏng nên khi nấu chín đến độ, xương gần như tan chảy. Chính điều này khiến nó trở thành một lựa chọn phổ biến trong nhiều bàn ăn ven biển, từ người lớn tuổi đến trẻ em đều có thể tận hưởng.

Măng le - hương vị của rừng sâu

Nếu cá de mang theo cái mặn mòi của biển cả thì măng le lại đem tới một hơi thở từ đại ngàn rộng lớn.

Măng le chính là những chồi non của cây le, thuộc nhánh họ tre nứa. Cây này không có gai, thân thon gọn, phát triển thành những rừng rộng lớn ở khu Tây Nguyên và một số tỉnh thuộc khu vực Đông Nam Bộ. Hàng năm, khoảng từ tháng 8 đến tháng 10, sau những trận mưa đầu mùa, những cây măng con nhú lên khắp đất rừng. Các thương gia sẽ thu mua và chuyển về các chợ chính, trong đó chợ Hòa Cường ở Đà Nẵng là nơi buôn bán chủ yếu.

Khác với rất nhiều loại măng khác, măng le sở hữu vị ngọt thanh, ít chứa xơ, không có vị đắng hay chát. Vì thế, nó được nhiều bà nội trợ ưa chuộng để nấu bún măng, kho thịt, hầm các loại gia cầm, xào hay dùng với nhiều nguyên liệu khác nhau.

Đối với người dân Đà Nẵng, măng le đã ướp muối chua chính là linh hồn thực sự của nồi canh cá de.

Quy trình chuẩn bị măng le ướp muối

Sau khi bóc vỏ ngoài, măng được rửa sạch kỹ lưỡng, luộc chín hoàn toàn rồi thái thành những lát mỏng. Người nấu sẽ ngâm măng trong nước muối trong khoảng ba đến năm ngày. Khi măng đạt được mức độ chua vừa phải, vẫn giữ được độ giòn và thơm của măng tự nhiên là có thể lấy ra để sử dụng. Chính độ chua nhẹ nhàng này giúp cho bát canh trở nên dễ chịu và mát mẻ hơn khi thưởng thức trong những ngày nắng gắt.

Cách nấu món canh đơn giản nhưng ngon

Mẹ tôi luôn bảo, nấu món này không có gì khó khăn, nhưng điều quan trọng là phải chọn cá vô cùng tươi ngon. Sau khi rửa sạch và để ráo, cá được ướp với nước mắm, tiêu thơm, hành tím đã giã nhuyễn, vài trái ớt xanh được đập dập, chút bột ngọt và một chút dầu ăn. Để gia vị thấm sâu vào từng sợi thịt, cá được ướp khoảng hai mươi phút.

Đun nước sôi, cho măng le muối chua vào trước để tạo nên vị cơ bản cho canh. Khi nước bắt đầu sôi trở lại, nhẹ nhàng thả cá vào nồi. Người nấu duy trì lửa vừa phải, tránh khuấy mạnh để cá không bị nát và mất hình thức. Trước khi tắt bếp, thêm vài lát khế chín, một ít rau thơm, rau mùi và một chút tiêu xay nhuyễn là nồi canh đã tỏa hương thơm khắp cả căn bếp.

Sự hài hòa của các vị trong canh

Điều thật thú vị là bát canh này không sử dụng quá nhiều gia vị phức tạp. Vị ngọt từ thịt cá, độ chua dịu của măng, cay nhẹ từ ớt xanh, hương thơm từ các loại rau lá tự nhiên kết hợp lại một cách rất tự nhiên và hợp lý.

Mỗi thìa nước canh mang theo cả hương vị biển cũng như mùi thơm rừng, tạo nên một sự kết hợp thoạt nhìn có vẻ đơn sơ nhưng lại thực sự cân đối và hài hòa.

Giá trị lâu dài của món canh

Ngày nay, rất nhiều món ăn hiện đại xuất hiện trên mâm cơm các gia đình, tuy nhiên canh cá de nấu măng le vẫn giữ được vị trí đặc biệt riêng. Đây không chỉ là một món ăn giúp giải nhiệt mà còn là một phần ký ức của rất nhiều thế hệ người Đà Nẵng.

Tôi vẫn còn nhớ rõ những chiều trưa hè nóng, cả gia đình quây quần bên bàn ăn. Nồi canh vừa được đưa xuống bếp còn bốc khói bay cao. Chị gái tôi vừa múc canh vừa cười vui, cất lên giọng hát phần phật: "Cá de nấu măng le/ Anh ăn một chén khỏe re trong người..."

Câu hát giản dị ấy không ai biết nó xuất phát từ khi nào, nhưng qua những năm tháng đã trở thành một phần không thể thiếu trong ký ức tuổi thơ. Mỗi khi nghe câu hát ấy lại, tôi như cảm nhận được mùi thơm của nồi canh năm xưa đang lan tỏa khắp căn bếp nhỏ, nghe được tiếng sóng vỗ bờ Đà Nẵng vọng lại trong làn gió và cả hương thơm của rừng Tây Nguyên theo những lát măng chua dịu.

Sức hấp dẫn thâm sâu của món ăn

Có lẽ, cái hấp dẫn thực sự của nồi canh này không chỉ nằm ở hương vị ngon miệng hay giá trị dinh dưỡng phong phú. Điều khiến người ta lâu lâu vẫn nhớ đến chính là khoảnh khắc gặp gỡ đầy duyên nợ giữa những sản vật của biển cả và của rừng sâu núi cao.

Một bên là cá de mặn mòi từ những chuyến tàu biển sáng sớm, một bên là măng le thanh ngọt từ những khoảnh rừng rộng lớn. Khi chúng hòa chung trong một nồi canh dân dã, chúng tạo nên một hương vị độc đáo, rất riêng của Đà Nẵng - bình thường mà sâu sắc, khiến ai đã từng nếm thử cũng khó lòng có thể lãng quên được.