Elon Musk siết chặt ngân sách AI cho nhân viên Tesla

Kể từ đầu tháng 7, nhân viên của Tesla phải tuân thủ một hạn mức mới trong việc sử dụng các ứng dụng AI. Theo thông báo của công ty ngày 3/7, mỗi nhân viên được phép chi tiêu tối đa 200 USD mỗi tháng cho các công cụ trí tuệ nhân tạo. Những ai muốn vượt quá mức này phải xin phép đặc biệt từ công ty. Điều đáng chú ý là quy định này không bao gồm mô hình Grok của xAI, công ty được Elon Musk thành lập và hiện đã được sáp nhập vào SpaceX.

Động thái này đánh dấu một bước ngoặt đáng kể trong chiến lược của tập đoàn Musk. Trước đó, công ty thi hành chính sách "tối đa hóa token", trong đó nhân viên được khuyến khích sử dụng càng nhiều tài nguyên AI càng tốt, thậm chí được đánh giá dựa trên số lượng token họ tiêu thụ. Token là đơn vị cơ bản trong công nghệ AI, bao gồm văn bản, mã lập trình hoặc dữ liệu mà các mô hình trí tuệ nhân tạo xử lý hoặc tạo ra. Giống như xem video trực tuyến tiêu tốn dữ liệu, việc yêu cầu chatbot viết bài, sửa lỗi mã hay tạo hình ảnh đều tiêu hao một lượng token nhất định.

Vào đầu năm nay, Musk đã công khai tuyên bố trên nền tảng X rằng việc triển khai AI đã giúp năng suất lao động của mỗi nhân viên Tesla tăng lên những mức "chưa từng thấy". Tuy nhiên, những kết quả thực tế dường như chưa đáp ứng được kỳ vọng lao ròng của tỷ phú này. Bên cạnh đó, mô hình Grok của xAI hiện vẫn tỏ ra yếu kém so với các đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là trong lĩnh vực lập trình. Musk thậm chí từng thừa nhận vào tháng 3 rằng xAI có thể cần "khởi động lại hoàn toàn" dự án.

Vấn đề kiềm chế chi phí AI không chỉ riêng gặp phải ở Tesla. Thời gian gần đây, các tập đoàn công nghệ lớn đang phát hiện ra rằng chiến lược tập trung vào sử dụng AI rộng rãi để nâng cao hiệu quả lại dẫn đến những hóa đơn khổng lồ. Nguyên nhân chính là do các hệ thống AI ngày càng "tiêu tốn" token nhiều hơn, đồng thời nhiều nhân viên lãng phí tài nguyên vào những tác vụ đơn giản chỉ để "chứng minh" họ đang dùng công nghệ này, khiến chi phí hàng tháng tăng vọt.

Uber, một công ty từng "thúc giục" nhân viên "sử dụng AI càng nhiều càng tốt", gần đây cũng phải tung ra giới hạn chi tiêu 1.500 USD mỗi tháng. Điều đáng chú ý là Praveen Neppalli Naga, Giám đốc công nghệ của Uber, thừa nhận hồi tháng 4 rằng công ty đã vay hết toàn bộ ngân sách AI dành cho năm 2026 chỉ trong vòng bốn tháng.

Microsoft cũng đang hủy bỏ phần lớn các giấy phép sử dụng trực tiếp Claude Code, công cụ AI lập trình do Anthropic phát triển, để khuyến khích nhân viên chuyển sang GitHub Copilot CLI nhằm ưu tiên sản phẩm nội bộ. Theo nhiều thông tin từ các nguồn, lý do thực sự đằng sau quyết định này là chi phí cho Claude Code tăng cao khi số lượng người dùng phát triển. Amazon, Meta, Walmart và Coinbase cũng đã công bố kế hoạch áp dụng các hạn mức chi tiêu tương tự.

Tình hình đã trở nên lắng nghe đến mức mà chi phí sử dụng AI ở nhiều công ty thực tế còn cao hơn cả lương trả cho nhân viên. Bryan Catanzaro, Phó chủ tịch phụ trách mảng học sâu tại Nvidia, đã chia sẻ trên Axios rằng "trong nhóm của tôi, chi phí tính toán hiện đang vượt xa chi phí lương nhân viên".

Những dự báo trong tương lai vẫn cho thấy tình hình sẽ càng trở nên căng thẳng hơn. Ngân hàng đầu tư Goldman Sachs dự đoán rằng các tác nhân AI có khả năng đẩy mức tiêu thụ token tăng lên gấp 24 lần vào năm 2030, đạt khoảng 120 triệu tỷ token mỗi tháng. Ngay cả khi giá mỗi token giảm xuống, tổng chi phí vẫn có thể tăng mạnh khi các doanh nghiệp mở rộng ứng dụng các tác nhân AI để nâng cao năng suất.

Xu hướng giảm sử dụng AI của các doanh nghiệp đã gây ra lo ngại liệu thị trường trí tuệ nhân tạo có thể sụp đổ. Tuy nhiên, Elon Musk vẫn giữ quan điểm lạc quan về tương lai. Ông viết trên nền tảng X vào đầu tuần rằng "luôn tồn tại những giai đoạn sụt giảm tạm thời, ngay cả trong những nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng. Nhưng những lợi ích về năng suất từ AI và robot là vô cùng lớn, vì vậy xu hướng tổng thể vẫn đang tăng lên một cách áp đảo".