Liên minh châu Âu tìm cách gỡ rối sau sự cố di cư tại Ceuta

Nhằm dẻo dai những bất đồng nảy sinh trong cộng đồng, các thành viên Liên minh châu Âu đã nỗ lực tìm ra những điểm chung sau một loạt sự kiện ở Bắc Phi bị coi là thử thách lớn đối với khả năng phối hợp của khối này.

Sau buổi họp với các bộ trưởng nội vụ kéo dài ba tiếng vào ngày 4/8, Ủy viên phụ trách vấn đề di cư Magnus Brunner phát biểu với giới truyền thông rằng sự kiện ở Ceuta đã kiểm chứng năng lực bảo vệ lãnh thổ của châu Âu, khả năng ứng phó với thông tin gây hiểu lầm cũng như mối liên kết giữa các nước trong khối. Ông nhận xét: "Tôi tin rằng châu Âu đã vượt qua được bài test này. Đây là tình huống khủng hoảng, nhưng may mắn đã được xử lý xong".

Cảnh tượng hàng mười vạn người vượt qua biên giới vào Ceuta, vùng lãnh thổ Tây Ban Nha tại Bắc Phi, kèm theo những trường hợp chết chóc trong quá trình di cư trái phép, đã bị các phe cánh hữu ở châu Âu và Mỹ lợi dụng để quảng bá quan điểm cho rằng lục địa này đang chịu sự xâm chiếm bởi dòng nhập cư mất kiểm soát.

Tình hình này khiến Tây Ban Nha trở thành cái bóng trong EU khi 22 trong 27 quốc gia thành viên ủng hộ một tuyên bố chung yêu cầu tăng cường biện pháp chống di cư trái phép, đồng thời nhắm chỉ vào cách tiếp cận nhập cư của Tây Ban Nha là yếu tố gây ra khủng hoảng.

Dự kiến cuộc họp sẽ diễn ra căng thẳng, nhưng kết quả là các bên đã lựa chọn cách tạo bầu không khí hòa hoãn. Bộ trưởng Nội vụ Tây Ban Nha Fernando Grande-Marlaska mô tả không khí hội thảo là "mang lại tính xây dựng thật sự".

Bộ trưởng phụ trách nội vụ của Pháp Laurent Nunez khẳng định "toàn bộ các nước thành viên đều thể hiện sự ủng hộ đối với Tây Ban Nha". Trước khoảnh khắc này, Paris từ chối tham gia nhóm 22 quốc gia vì lo ngại việc sử dụng cuộc khủng hoảng để đạt mục tiêu chính trị.

Trong số những quốc gia có phương pháp cứng rắn về vấn đề di cư, Đan Mạch thể hiện "mức độ hài lòng cao" với cách xử lý của Madrid trong sự cố này. Tuy vậy, Bộ trưởng Nhập cư Morten Bodskov nhấn mạnh rằng sự kiện này minh chứng cho "nhu cầu tối quan trọng trong việc bảo vệ ranh giới của EU".

Thủ tướng Italy Giorgia Meloni trước đó đã công khai phản đối chính sách nhập cư của Tây Ban Nha, đặc biệt là dự định cấp phép lưu trú cho những người di cư vô giấy tờ đang cư ngụ trên đất nước này. Dù vậy, Bộ trưởng Nội vụ Italy Matteo Piantedosi mở lời tại phiên họp bằng cách bày tỏ "sự liên kết chân thật" dành cho Madrid, rồi tiếp tục giữ vững lập trường khó khăn về chính sách nhập cư.

Dưới những áp lực từ Rome và các nước khác, EU gần đây đã siết chặt đáng kể các quy định liên quan nhập cư, cho phép những quốc gia trong khối đưa những người yêu cầu quyền tị nạn bị từ chối tới những "địa điểm chuyên phục hồi" nằm bên ngoài ranh giới EU.

Bộ trưởng Nội vụ Italy cho hay "đã tới thời điểm" để các thành viên EU thiết lập những cơ sở chuyên phục hồi phù hợp với hiệp ước giữa Rome và Albania. Ông cũng đề xuất EU áp dụng những công cụ trong thương mại nhằm tác động tới Morocco, cáo buộc quốc gia này "không sẵn sàng phối hợp để tiếp nhận những người phục hồi, mặc dù đang hưởng lợi đáng kể từ liên hệ mậu dịch với châu Âu".

Trong văn bản công bố sau cuộc họp, các bộ trưởng bày tỏ sự ca ngợi về phản ứng "kịp thời và hiệu quả" của Tây Ban Nha, đồng thời ghi nhận "không có dòng người tiếp tục chuyển động sang lãnh thổ Tây Ban Nha hay những quốc gia thành viên khác".

Tuy nhiên, các nước cũng chỉ ra rằng hoạt động quản lý thông tin công chúng trong những trường hợp như thế cần phải được triển khai "một cách mạch lạc và đồng bộ hơn", từ đó gián tiếp thừa nhận rằng phản ứng truyền thông của EU vẫn còn những khoảng trống.

Theo xác nhận của Tây Ban Nha, cho đến ngày 4/8, trong số 72.000 người đã vượt biên từ Morocco sang Ceuta trong tuần trước, chỉ còn khoảng 2.000 cá nhân chưa trở về Morocco. Chính quyền Tây Ban Nha cũng thông báo rằng 75 người đã chết trong nỗ lực tới Ceuta.

Chính quyền của Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez thực hiện một lập trường linh hoạt hơn trong vấn đề nhập cư so với nhiều nước trong khối, đặc biệt là những quốc gia như Italy và Đan Mạch theo hướng tiếp cận chi chít. Cả hai quốc gia này đã từng đề nghị tạm dừng quyền thành viên của Tây Ban Nha trong Khu vực Schengen sau sự kiện Ceuta.

Madrid quyết liệt từ chối đề xuất này, một yêu cầu cũng không khả thi theo luật pháp EU. Tuần trước, Thủ tướng Sanchez gửi thư tới những lãnh đạo cơ quan EU, lên tiếng phản đối cách tiếp cận mà ông gọi là "vị kỷ" của một số nước thành viên.