Đẩy nhanh trình Quốc hội dự luật về phát triển công nghiệp văn hóa, lấy ý kiến vào tháng 8

Tuân thủ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước liên quan đến "ba chuyển dịch" lớn, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định 4 nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn sắp tới. Theo đó, Ban Chỉ đạo giao Đảng ủy Quốc hội phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy Chính phủ để hoàn chỉnh các dự án luật nhằm trình Quốc hội thẩm tra, phê duyệt tại kỳ họp bất thường (tháng 8-2026) cũng như kỳ họp lần thứ 2 (tháng 10-2026).

Nhìn sang kinh nghiệm quốc tế, Hàn Quốc đã ra mắt luật khung thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa từ năm 1999. Trung Quốc hiện đang soạn thảo luật cơ bản nhưng đã phát hành nhiều quy định chuyên biệt để điều chỉnh lĩnh vực này.

Ở Việt Nam, hệ thống quy định pháp luật chuyên ngành bao gồm điện ảnh, di sản, sở hữu trí tuệ, quảng cáo, in ấn... đã được xây dựng để hỗ trợ hoạt động quản lý nhà nước. Tuy nhiên, các biện pháp chính sách có tính năng động nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vẫn chưa rõ ràng, dẫn đến mạng lưới giá trị công nghiệp văn hóa bị ngắt quãng ở từng giai đoạn sản xuất kinh doanh.

Công nghiệp văn hóa nước ta sở hữu tiềm năng to lớn nhưng lại bị phân mảnh ở nhiều khâu. Chẳng hạn, khoảng 80% nguồn tài chính đầu tư vào các startup phát triển game của Việt Nam chảy vào Singapore; hơn 60% các phòng studio làm hoạt hình chủ yếu thực hiện gia công cho các dự án toàn cầu thay vì tạo ra sản phẩm sở hữu quyền trí tuệ độc lập. Tuy có khả năng sáng tạo và có nhu cầu thị trường, nhưng giá trị gia tăng và quyền sở hữu vẫn chưa nằm lại ở tay người Việt.

Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, đất nước hiện đang thiếu một bộ luật tổng thể đưa ra các chính sách từ góc độ giá trị kinh tế nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa bằng cách liên kết các ngành: văn hóa gắn với sáng tạo; sáng tạo gắn với quyền; quyền gắn với vốn; vốn gắn với sản xuất; sản xuất gắn với phân phối; phân phối gắn với doanh thu; doanh thu gắn với tái đầu tư và xuất bán ra nước ngoài.

Khi mỗi khâu liên kết chặt chẽ với nhau, vốn văn hóa mới có thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế và quay vòng để nuôi dưỡng phát triển thêm lĩnh vực văn hóa.

Tình hình thực tế hiện nay và nhu cầu phát triển xã hội đòi hỏi phải tiến hành xây dựng, ban hành Luật Phát triển công nghiệp văn hóa để trình Quốc hội phê duyệt thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn tại kỳ họp lần thứ 2 (tháng 10-2026).

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo - cho biết dự án luật sẽ tập trung chủ yếu vào các chính sách lớn: bảo vệ quyền trí tuệ trong lĩnh vực văn hóa; xây dựng hạ tầng công nghiệp văn hóa; phát triển nguồn nhân lực và nhân tài sáng tạo; hoàn thiện thị trường công nghiệp văn hóa; khuyến khích hút vốn đầu tư từ nước ngoài. Phương pháp tiếp cận xuyên suốt dự án sẽ theo hướng chuỗi giá trị, lấy doanh nghiệp và người sáng tạo làm trung tâm, với Nhà nước giữ vai trò định hướng và hỗ trợ.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang tích cực phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức, chuyên gia, các nhà kinh doanh, nghệ sĩ, nhân tài sáng tạo cũng như người dân để tiếp nhận đóng góp ý kiến cho dự án luật. Bộ đang hối hả hoàn chỉnh hồ sơ dự án luật, tổ chức thẩm vấn ý kiến công khai trong tháng 8-2026 để kịp thời trình Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội đúng lịch trình đề ra.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhận định rằng việc phê duyệt Luật Phát triển công nghiệp văn hóa tại kỳ họp lần thứ 2 của Quốc hội khóa XVI là một quyết định cấp bách nhằm phát triển công nghiệp văn hóa trở thành một nhân tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mới, góp phần chuyển đổi sức mạnh văn hóa thành lợi thế cạnh tranh toàn cầu cho đất nước trong giai đoạn vươn lên phát triển của dân tộc.