Hai biểu hiện thường bị lầm tưởng là điểm yếu nhưng thực ra cho thấy trí thông minh

Tiến sĩ tâm lý học Mark Travers từ Đại học Cornell tại Mỹ đã chỉ ra hai đặc điểm thường xuyên xuất hiện ở những người có trí thông minh phát triển nhưng lại dễ dàng bị người khác hiểu sai trong các tình huống đời thường.

Xu hướng tiếp tục suy ngẫm về vấn đề chưa giải quyết

Trong quá trình công việc, tiến sĩ Travers thường chứng kiến nhiều cá nhân vẫn tiếp tục suy tư về những cuộc hội thoại hay tương tác đã chấm dứt. Trong lĩnh vực tâm lý học, hiện tượng này được gọi là "nhu cầu nhận thức" - một khuynh hướng bản năng để tìm kiếm những lời giải thích toàn diện và cảm thấy khó chịu khi phải đối mặt với những vấn đề còn bỏ ngỏ.

Khái niệm này lần đầu tiên được xây dựng bởi nhà tâm lý học Arthur Cohen cùng với những cộng sự của ông. Theo quan điểm của họ, con người có một nhu cầu tự nhiên là tạo dựng sự hiểu biết nhất quán về thế giới xung quanh mình. Khi quá trình xây dựng sự hiểu biết này bị ngắt quãng, bộ não vẫn tiếp tục hoạt động xử lý các thông tin sẵn có cho đến khi tìm ra một giải pháp hợp lý.

Một nghiên cứu tổng hợp được công bố vào năm 2025 trên tạp chí Intelligence với sự tham gia của hơn 25.000 đối tượng đã chứng minh rằng "nhu cầu nhận thức" có liên hệ chặt chẽ với khả năng tư duy linh hoạt cũng như trí thông minh chung chung. Kết quả cho thấy những cá nhân sở hữu năng lực nhận thức cao thường không chịu dừng lại cho đến khi họ đã hiểu sâu sắc về vấn đề đó.

Theo lời giải thích của các nhà nghiên cứu, đây là một cơ chế hoạt động tự nhiên của não bộ chứ không đơn thuần là tính trung thực hay cầu toàn.

Mất thời gian lâu dài để chọn lựa những quyết định tầm thường

Đặc điểm thứ hai là những người như vậy thường dành nhiều thời gian để quyết định những vấn đề giản đơn như lựa chọn bộ phim, đặt hàng ăn uống hay xác định thời điểm gửi lại tin nhắn. Điều này dễ khiến họ bị xã hội đánh giá thấp về khả năng quyết đoán.

Tiến sĩ Mark Travers giải thích rằng hiện tượng này gốc rễ từ khuynh hướng "tối ưu hóa" - một nỗi ám ảnh không ngừng tìm kiếm lựa chọn tốt nhất thay vì chấp nhận một phương án "chỉ là tốt".

Những con người với tư duy phân tích kỹ lưỡng thường xây dựng nhiều kịch bản tiềm năng, truy cập kỹ từng ưu điểm và nhược điểm, đồng thời dự báo những rủi ro có thể xảy ra trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Trong các lựa chọn mang tính chất quyết định như sự nghiệp hoặc định hướng tương lai, cách tiếp cận này chính là một lợi thế rõ ràng. Tuy vậy, cơ cấu hoạt động của bộ não không luôn có khả năng phân biệt giữa những quyết định mang ý nghĩa lớn lao và những lựa chọn thường nhật.

Các nghiên cứu khoa học đã phát hiện ra rằng những người có xu hướng tìm kiếm phương án tối ưu trong những quyết định quan trọng thì cũng áp dụng chiến lược tương tự cho những lựa chọn nhỏ bé. Họ không phải là những người ra quyết định yếu kém, mà thực chất là do khả năng phân tích sâu sắc của họ vượt trội nhưng gặp khó khăn khi cần xác định thời điểm dừng quá trình suy xét.