Bảo vệ bản sắc văn hóa trong không gian số không thể chỉ bằng cấm chặn

Trên các nền tảng số, không ít bộ phim chứa yếu tố xuyên tạc lãnh thổ quốc gia được phát hiện và sau đó bị cấm chiếu tại Việt Nam. Những trường hợp tương tự diễn ra thường xuyên trong bối cảnh lượng nội dung tạo ra hàng ngày trên các sàn số khổng lồ.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, xây dựng và bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian số không thể chỉ tập trung vào việc ngăn ngừa những nội dung độc hại, bẩn thỉu. Điều quan trọng hơn là phải tăng cường sức hấp dẫn cũng như khả năng cạnh tranh của những giá trị tích cực.

Khi đại phần hoạt động tinh thần của con người hiện đại chuyển dịch sang không gian số, việc mất đi chủ quyền văn hóa có thể dẫn đến tình trạng một dân tộc bị mất dần bản sắc riêng trên chính đất nước mình mà không hề nhận ra. Mục tiêu cần theo đuổi là bảo vệ dữ liệu di sản quốc gia và xây dựng một hệ sinh thái nội dung số thuần chính, lành mạnh cho cộng đồng người dùng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra khuyến cáo tại phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam ngày 13 tháng 7 tại Hà Nội về việc cần đẩy mạnh xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số, tăng cường sức hấp dẫn và khả năng lan tỏa cùng bảo vệ các giá trị văn hóa Việt Nam. Phấn đấu đến năm 2030, Việt Nam sẽ thiết lập được một môi trường văn hóa số lành mạnh.

Thách thức từ lượng nội dung khổng lồ và vô quy tắc

Hàng tỉ nội dung được tạo ra mỗi ngày trên các nền tảng khác nhau, trong đó có rất nhiều nội dung có hại, xấu xa, độc hại hoặc trái ngược với lợi ích quốc gia và dân tộc. Ngoài các kênh công khai, những loại nội dung này còn lưu thông qua các nhóm kín, diễn đàn ẩn danh, dịch vụ riêng tư hoặc phát tán từ máy chủ nước ngoài thông qua những phương thức hoạt động tinh vi và phức tạp.

Trong môi trường số, thông tin không chỉ có khả năng lan truyền nhanh mà còn lặp đi lặp lại liên tục, được cá nhân hóa theo từng người dùng và tác động âm thầm đến cách nhìn nhận của mỗi cá nhân. Trước đây, một sản phẩm văn hóa muốn tiếp cận xã hội phải đi qua nhiều