Giải thưởng văn học danh giá gặp khủng hoảng: Tác phẩm chiến thắng bị nghi ngờ sử dụng trí tuệ nhân tạo

Tác phẩm "The Serpent in the Grove" của Jamir Nazir đã được vinh danh với giải quán quân tại giải thưởng Truyện ngắn Khối Thịnh vượng chung vào ngày 30 tháng 6. Bộ truyện lấy bối cảnh từ vùng nông thôn Trinidad, khám phá những vấn đề xã hội sâu sắc như tình trạng nghèo đói, bạo lực trong gia đình và những khía cạnh tối tăm của bản chất con người.

Kể từ giữa tháng 5 khi được công bố ở khu vực Caribbean và đăng tải trên tạp chí Granta, tác phẩm này đã trở thành tâm điểm tranh luận. Trên các nền tảng mạng xã hội X và Bluesky, rất nhiều ý kiến bắt đầu chỉ ra những dấu vết trong phong cách viết lách gợi nghi ngờ về sự can thiệp của công nghệ trí tuệ nhân tạo.

Theo tờ The Guardian, các báo cáo chi tiết từng chỉ ra những điểm đáng chú ý trong tác phẩm, chẳng hạn như việc lạm dụng các cấu trúc lặp lại như "không chỉ... mà còn", sử dụng gạch ngang quá mức, cùng những tính từ có vẻ cường điệu như "quietly powerful" (mạnh mẽ thầm lặng) hay "deeply transformative" (mang tính biến đổi sâu sắc). Trên nền tảng X, giáo sư Ethan Mollick từ Trường Wharton tại Đại học Pennsylvania đã công bố rằng mình đã sử dụng công cụ Pangram - được xem là một trong những ứng dụng phát hiện AI độc lập, được công nhận là có độ chính xác cao - để kiểm tra tác phẩm. Kết quả mà công cụ này đưa ra cho thấy toàn bộ nội dung truyện có vẻ được tạo ra bằng hệ thống AI.

Nhận được làn sóng nghi ngờ từ cộng đồng, Quỹ Khối Thịnh vượng chung đã quyết định tiến hành một cuộc điều tra sâu rộng đối với các tác phẩm đã giành chiến thắng. Các trách nhiệm người tổ chức bao gồm yêu cầu tất cả các tác giả cung cấp bản thảo gốc, tài liệu dàn ý cũng như các bằng chứng chi tiết về toàn bộ hành trình sáng tác của họ.

Razmi Farook, Tổng giám đốc của Quỹ Khối Thịnh vượng chung, đã lên tiếng: "Các tác giả đã cung cấp lời giải thích của họ và khẳng định rằng họ không hề sử dụng công nghệ AI trong suốt quá trình tạo ra tác phẩm của mình". Bà cũng bày tỏ quan điểm rằng các phần mềm dùng để xác minh AI không phải lúc nào cũng mang lại những kết quả đáng tin cậy, và chúng thường xuyên đưa ra những kết quả không nhất quán giữa các lần kiểm tra. Bà Louise Doughty, người đứng đầu hội đồng những chuyên gia chấm điểm, cũng bảo vệ quyết định bằng cách mô tả "The Serpent in the Grove" là một "tác phẩm có độ sâu thơ phúng và khả năng chạm đến trái tim người đọc".

Theo lời khai của ban tổ chức, tác giả Jamir Nazir nói rằng trong quá trình sáng tác, anh đã sử dụng một ứng dụng công nghệ chuyển đổi âm thanh thành văn bản. Anh giải thích rằng vì màn hình thiết bị di động của mình chỉ có khả năng hiển thị khoảng ba đến bốn dòng văn bản cùng một lúc, nên anh thường xuyên thực hiện công việc chỉnh sửa và hoàn thiện từng câu một cách cẩn trọng cho đến khi anh cảm thấy hoàn toàn hài lòng, rồi mới tiếp tục với phần tiếp theo. Theo quan điểm của anh, thói quen làm việc chi tiết và cồng kềnh này chính là yếu tố giúp phiên bản cuối cùng của tác phẩm đạt được mức độ hoàn mỹ cao.

Nói về những gì đã khơi gợi ý tưởng sáng tác cho anh, nhà văn chia sẻ: "Câu chuyện này có gốc rễ từ những hình ảnh ký ức sâu đậm từ thời thơ ấu của tôi ở vùng nông thôn Trinidad. Hàng ngày, tôi đi học trên con đường đất, ngang qua những quán rượu nhỏ nơi những công nhân canh tác mía đường và người lao động bình thường thường xuyên tụ tập. Đến tận bây giờ, tôi vẫn còn nhớ rõ những giọng nói đặc trưng, tiếng cười rán rỡ, và những cuộc hội thoại thân mật đó - chúng như đã tạo nên nhịp sống sinh động của toàn bộ cộng đồng làng quê".

Với kết quả chiến thắng ở mức độ toàn cầu này, tổng giá trị tiền thưởng mà Nazir sẽ nhận được lên tới 5.000 bảng Anh (tương đương khoảng 6.600 USD), với 2.500 bảng Anh là phần thưởng mà anh đã nhận được khi giành chức vô địch ở khối khu vực Caribbean vào tháng trước.

Tuy nhiên, quyết định này vẫn gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ nhiều phía. Sau khi kết quả chính thức được công bố, một loạt bình luận tiêu cực tiếp tục xuất hiện trên các trang mạng xã hội. Một người dùng trên X đã bày tỏ: "Cảm giác này thật là chán nản và làm mất đi động lực. Có lẽ tôi sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước khi quyết định gửi bài dự thi vào các cuộc thi như vậy".

Jamir Nazir là một nhà văn gốc gác người Ấn Độ, được biết đến qua tình yêu mê mẩn đối với thơ ca và những sáng tác văn chương. Những tác phẩm của anh thường tập trung vào sự kết hợp và giao lưu giữa các yếu tố văn hóa của vùng Caribbean và cộng đồng người Ấn Độ sống xa xứ quê hương, rút cảm hứng từ những cảnh quan tự nhiên, những mảnh lịch sử và di sản văn hóa phong phú của nông thôn Trinidad.

Giải Truyện ngắn Khối Thịnh vượng chung là một giải thưởng văn học danh giá được tổ chức hàng năm bởi Quỹ Khối Thịnh vượng chung, khởi động từ năm 2012 với mục tiêu tôn vinh những tác phẩm truyện ngắn chất lượng cao mà chưa có cơ hội được xuất bản rộng rãi. Giải thưởng này dành cho những tác giả từ 18 tuổi trở lên và là công dân của bất kỳ quốc gia hoặc lãnh thổ nào trong số 56 quốc gia, vùng lãnh thổ thuộc Khối thịnh vượng chung. Ngoài mục đích tìm kiếm và khuyến khích những tài năng văn chương mới, giải thưởng cũng hướng đến việc hỗ trợ các tác giả đến từ những khu vực có ngành công nghiệp xuất bản còn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu, nhằm đem tiếng nói văn chương từ những vùng đất này ra cho độc giả trên toàn thế giới. Các tác phẩm dự thi cần phải được viết bằng tiếng Anh hoặc được dịch sang tiếng Anh.