Chiến lược mới: Nâng cao kiến thức văn hóa cho công dân trước khi ra nước ngoài

Công dân Việt Nam dự định ra nước ngoài để học tập hoặc làm việc sẽ được trang bị thêm kiến thức sâu sắc về lịch sử và nền văn hóa dân tộc. Đây là điểm nhấn trong Chiến lược văn hóa đối ngoại hướng đến năm 2030 với tầm nhìn 2045, vừa được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phê chuẩn.

Theo nội dung được phê duyệt, mục tiêu chung của chiến lược là chủ động thúc đẩy hội nhập quốc tế trong lĩnh vực văn hóa nhằm lan tỏa rộng rãi những giá trị văn hóa đặc sắc của Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Cùng với đó, nước ta sẽ tiếp nhận những tinh túy của nền văn minh nhân loại, phát triển nền văn hóa đất nước vừa hiện đại vừa giữ gìn bản sắc độc đáo, biến văn hóa thành nguồn lực mềm đưa đất nước phát triển mạnh mẽ và ổn định lâu dài, nâng cao vị trí và uy tín của Việt Nam trên sân khấu quốc tế, đồng thời góp phần làm phong phú thêm di sản văn hóa của loài người.

Hai giai đoạn triển khai cụ thể

Kế hoạch được phân chia thành hai giai đoạn với những chỉ tiêu khác nhau. Từ 2026 đến 2030, chiến lược hướng tới việc giành được tối thiểu 5 giải thưởng uy tín của quốc tế trong ngành văn hóa và nghệ thuật, nhấn mạnh các lĩnh vực âm nhạc, điện ảnh và văn học.

Trong giai đoạn này, Việt Nam cũng lên kế hoạch thành lập và vận hành ổn định 5 Liên hoan nghệ thuật mang hình ảnh đặc biệt của các khu vực trọng yếu, hướng tới trở thành điểm tham quan văn hóa nổi bật của khu vực Đông Nam Á.

Chiến lược đặt mục tiêu thêm tối thiểu 5 di sản hoặc danh hiệu được UNESCO và các tổ chức chuyên ngành thế giới công nhận; xây dựng tối thiểu 10 điểm đến du lịch văn hóa - di sản thành những thương hiệu quốc gia có lực cạnh tranh trên phạm vi toàn cầu với khả năng nhận diện quốc tế; mở thêm từ 1 đến 3 Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại nước ngoài ở những vị trí chiến lược.

Nhìn xa đến năm 2045, tầm nhìn chiến lược hướng tới việc Việt Nam trở thành một trong những trung tâm văn hóa và sáng tạo hàng đầu ở Đông Nam Á.

Cụ thể hơn, nước ta sẽ cố gắng giành thêm tối thiểu 15 giải thưởng uy tín từ quốc tế trong những lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và công nghiệp văn hóa; đăng cai tổ chức thành công ít nhất 1 sự kiện toàn cầu quy mô lớn như Triển lãm Thế giới, hoặc những sự kiện thể thao và văn hóa tầm cỡ quốc tế.

Ngoài ra, sẽ có thêm tối thiểu 5 Trung tâm Văn hóa Việt Nam được thiết lập ở nước ngoài, cùng với thêm 15 di sản và danh hiệu từ các tổ chức quốc tế được ghi danh. Việt Nam cũng nỗ lực để vào Top 3 khu vực ASEAN và Top 30 thế giới theo Chỉ số Sức mạnh mềm của các quốc gia.

Phát triển nhân lực chất lượng cao

Để thực hiện những mục tiêu nêu trên, chiến lược xác định cần phát triển mạnh mẽ đội ngũ nhân lực chất lượng cao hoạt động trong công tác văn hóa đối ngoại, cả trong lẫn ngoài nước.

Chiến lược dự kiến từng bước bố trí các Tham tán văn hóa và Tùy viên văn hóa tại các đại sứ quán, tổng領sứ quán tại những quốc gia có quan hệ hợp tác chiến lược. Đến 2030, sẽ ưu tiên bố trí tại các nước đối tác chiến lược toàn diện, còn đến 2045 sẽ mở rộng ra các nước đối tác chiến lược khác.

Đồng thời, cần chủ động xây dựng quy hoạch, đào tạo và tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ văn hóa đối ngoại ở từng cấp từ trung ương đến địa phương, những người hiểu sâu sắc về văn hóa của dân tộc mình và có kiến thức vững chắc về văn hóa toàn cầu.

Những cán bộ này cần được trang bị kỹ năng đàm phán, hiểu biết về pháp luật quốc tế và sở hữu trí tuệ, khả năng tổ chức sự kiện, kỹ năng giao tiếp trên các nền tảng số, và làm chủ được những công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, công nghệ thực tế ảo.

Chiến lược cũng yêu cầu tập trung bố trí những cán bộ có năng lực làm việc tại các tổ chức văn hóa của quốc tế và khu vực.

Bồi dưỡng kiến thức cho du học sinh và lao động

Một nội dung trọng tâm khác của chiến lược là chú ý bổ sung kiến thức lịch sử, văn hóa dân tộc và kỹ năng giao tiếp, quảng bá cho các du học sinh, nghiên cứu sinh, lao động nhập cư và các chuyên gia trước khi họ rời nước đi làm việc hoặc học tập ở ngoài.

Đồng thời, cần tăng cường giáo dục về thẩm mỹ, nuôi dưỡng ý thức chính trị và tình yêu văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ nhằm hình thành những công dân có tầm nhìn toàn cầu, vững vàng trước những khó khăn từ quá trình hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa.

Tăng cường hiện diện trên sân khấu quốc tế

Chiến lược cũng nhấn mạnh nhu cầu tăng cường sự xuất hiện của Việt Nam tại những sự kiện văn hóa, nghệ thuật quy mô lớn và có uy tín quốc tế, bao gồm các triển lãm quốc tế, liên hoan phim, triển lãm mỹ thuật, hội chợ sách uy tín có lịch sử lâu đời, và những sự kiện văn hóa chuyên đề khác.

Ngoài ra, Việt Nam sẽ chủ động đăng cai, tổ chức và tham gia những cuộc thi đấu thể thao quốc tế lớn, những đại hội thể thao ở cấp khu vực và châu lục.

Các biểu hiện trên cho thấy sự thay đổi quan trọng trong cách nhìn nhận của Đảng về vai trò chiến lược của văn hóa, phù hợp với định hướng từ Nghị quyết số 80 và tinh thần của Đại hội XIV.