Quán cà phê phải trả tiền phát nhạc: Nghệ sĩ vừa ủng hộ, vừa có những lo ngại

Kể từ ngày 1 tháng 7, khi Nghị định 134/2026/NĐ-CP bắt đầu áp dụng, hàng loạt cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn sẽ cần chi trả chi phí bản quyền nếu muốn sử dụng âm nhạc trong hoạt động môi giới dịch vụ của mình. Quy định này ngay lập tức gây ra nhiều cuộc tranh cãi sôi nổi, nhưng từ góc độ của các chuyên gia, đây thực chất là tín hiệu cho thấy Việt Nam đang dần dần định hướng lại từ một mô hình kinh tế dựa trên khai thác nội dung sang một hệ thống kinh tế mà trọng tâm là bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Trong suốt một khoảng thời gian dài, việc bật âm nhạc tại các quán cà phê hay nhà hàng hầu như đã trở thành một điều tự nhiên, không ai đặt ra câu hỏi. Âm nhạc đã hòa nhập vào phần không thể thiếu của trải nghiệm mà khách hàng thu nhận, tuy nhiên rất hiếm khi ai lại suy xét liệu những người có tài năng sáng tạo ra những bản nhạc đó có thực sự được hưởng lợi từ sự sử dụng rộng rãi như vậy hay không.

Cần lưu ý rằng Nghị định 134 không phải là thành lập nên một quyền mới. Điều gì thực sự thay đổi là lần đầu tiên các phương thức thu tiền, mức độ chi trả và các đối tượng phải tuân theo được làm rõ ràng, công khai và minh bạch hơn bao giờ hết.

Theo cách tính toán của quy định này, tiền bản quyền sẽ được xác định dựa trên mức lương cơ sở được nhân lên với một hệ số tương ứng với quy mô hoạt động kinh doanh. Mức chi phí ở mức cao nhất có thể vượt quá 20 triệu đồng mỗi năm, trong khi những quán cà phê vừa và nhỏ chỉ cần chi trả dưới 1 triệu đồng hàng năm.

Dù con số này không quá nặng nề trong tuyệt đối, nhưng nó mang một ý nghĩa sâu xa: từ đây trở đi, âm nhạc sẽ được xem là một tài sản có giá trị kinh tế cụ thể.

Khi trao đổi với báo Tuổi Trẻ, luật sư Hoàng Hà (thuộc Đoàn luật sư TP.HCM) nhận định rằng yếu tố quan trọng nhất của quy định này không phải là số tiền được thu mà là phần thay đổi trong cách mà xã hội nhìn nhận vấn đề.

Theo ông, trong suốt những năm vừa qua Việt Nam đã trở nên quen thuộc với quan niệm âm nhạc là