Sách do trí tuệ nhân tạo tạo ra tràn lan, tác giả con người đối mặt nguy cơ bị vùi dập

Kể từ khi các công cụ tạo văn bản dựa trên trí tuệ nhân tạo trở nên phổ biến vài năm trước, thị trường sách đã chứng kiến một lượng lớn đầu sách được viết hoặc hỗ trợ viết bởi các chatbot. Theo The New York Times, xu hướng này không những gây khó khăn cho độc giả trong việc phân biệt tác phẩm của con người mà còn tạo ra những thách thức lớn cho ngành xuất bản liên quan đến chất lượng sản phẩm, vấn đề sở hữu trí tuệ và quyền lợi của những tác giả.

Nhà văn viết truyện ngôn tình lịch sử Jess Michaels, một tác giả đã cho ra mắt 117 tiểu thuyết và có 10 tác phẩm lọt vào danh sách sách bán chạy nhất của USA Today, chia sẻ rằng doanh thu của mình đã sụt giảm đáng kể, đến mức bà đang suy xét việc không còn xuất bản nữa. Theo lời kể của nữ tác giả, nhiều đơn vị đã lấy các sáng tác của các nhà văn để huấn luyện các hệ thống AI, sau đó họ tạo ra những cuốn sách với phong cách tương tự và phát hành chúng với số lượng lớn. Hệ quả là các sách của những tác giả chính thức trở nên khó được bạn đọc phát hiện ra.

Những lo lắng này được hỗ trợ bởi một nghiên cứu từ Đại học Bang New York tại Stony Brook. Khi phân tích 14.419 tiểu thuyết tự xuất bản trên nền tảng Amazon từ đầu năm 2023 đến tháng ba năm 2026, các nhà nghiên cứu phát hiện ra 2.168 cuốn sách có phần nội dung từ 50% trở lên do AI tạo ra, còn 970 cuốn có trên 90% nội dung được chatbot viết.

Nhóm nghiên cứu này đưa ra ước tính rằng các cuốn sách có tỷ lệ nội dung AI ít nhất 25% đã tạo ra doanh thu lên tới hàng chục triệu USD trong ba năm qua. Theo Tuhin Chakrabarty, người đứng đầu nhóm nghiên cứu, hiện nay nhiều độc giả đã không còn có khả năng phân biệt được sách viết bởi con người hay bởi trí tuệ nhân tạo.

Một cuộc khảo sát khác do Cục Nghiên cứu Kinh tế quốc gia Mỹ tiến hành cũng ghi nhận sự gia tăng với tốc độ nhanh chóng của các sách AI. Trong số 60.000 đầu sách được theo dõi trên Amazon, 53% những cuốn sách phát hành năm 2025 cho thấy các dấu hiệu sử dụng công nghệ AI, con số này tăng đáng kể khi so sánh với 23% ghi nhận ở năm 2023.

Tuy nhiên, hiện tại Amazon vẫn tiếp tục cho phép bán các sách do AI tạo ra. Những tác giả tự xuất bản phải thông báo với Amazon về việc sử dụng AI nhưng thông tin này không bắt buộc phải được hiển thị cho người mua hàng. Nền tảng cũng đặt ra hạn chế rằng mỗi tài khoản chỉ được phép đăng tối đa 10 cuốn sách trong một tuần.

Trong khi đó, chuỗi nhà sách Barnes & Noble cho hay họ đang tích cực loại bỏ các sách AI khỏi danh mục sản phẩm online của mình và không định đưa các cuốn sách này lên kệ một cách chủ động, dù vẫn để mở cánh cửa khả năng kinh doanh liên quan nếu thị trường có nhu cầu.

Nền tảng Bookshop áp dụng một tiếp cận khắt khe hơn bằng cách yêu cầu các đối tác cung cấp sản phẩm phải sàng lọc và loại bỏ sách AI trước khi đưa lên hệ thống của họ. Tuy nhiên, nền tảng này cũng thừa nhận rằng việc ngăn chặn hoàn toàn là một công việc gần như bất khả thi. Rakuten Kobo cũng đang tăng cường quá trình duyệt lại. Trong vòng một năm vừa qua, nền tảng này đã từ chối 45% lượng sách tự xuất bản được gửi tới, trong đó 85% được xác định là sách tạo bởi AI.

Vào dịp kỷ niệm 25 năm thành lập, Wikipedia đang gặp phải một mâu thuẫn: nội dung được tạo bởi AI được sử dụng nhiều hơn bao giờ hết, nhưng số lượng người truy cập cũng như những người biên tập cho bách khoa toàn thư trực tuyến này lại có xu hướng suy giảm.