Tại sao các viện dưỡng lão không thể thay thế được vai trò của gia đình

Nhiều người tin rằng có tiền bạc và dịch vụ y tế chuyên nghiệp là đủ để giải quyết các vấn đề trong tuổi già. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ở phương Tây, phần đông người cao tuổi vẫn phụ thuộc vào sự giúp đỡ của những người thân yêu và bạn bè.

Hà Lan là một ví dụ điển hình. Nước này chi chi phí rất cao cho chăm sóc dài hạn, tương đương 4,1% GDP, và 94% được hỗ trợ từ ngân sách công. Bất chấp điều này, gần một nửa người cao tuổi Hà Lan vẫn cần sự giúp đỡ từ gia đình và bạn bè trong những công việc hàng ngày như vệ sinh cá nhân, mua sắm hay quản lý các khoản chi phí.

Tại Mỹ, tình hình tương tự. Dù chi phí công cho lĩnh vực này chỉ chiếm 1,3% GDP (thấp hơn nhiều so với Hà Lan), nhiều người Mỹ vẫn có quan niệm sai lầm rằng khi có đủ tiền tiết kiệm, họ có thể sống độc lập tại các cơ sở chăm sóc chuyên biệt. Thực tế là hơn 80% người Mỹ trên 65 tuổi cần chăm sóc phải dựa vào người thân. Trong số đó, khoảng 2/3 hoàn toàn dựa vào nguồn lực từ gia đình. Xu hướng công việc chăm sóc không được trả lương (do thành viên gia đình thực hiện) ở Mỹ còn đang gia tăng.

Một phân tích so sánh ở 10 quốc gia có thu nhập cao cũng chỉ ra rằng ngay cả khi dịch vụ công phát triển mạnh, người cao tuổi vẫn luôn cần sự hỗ trợ từ gia đình. Theo các nghiên cứu, dù có khả năng chi trả, nhiều người cao tuổi lại từ chối việc vào các cơ sở chăm sóc hoặc để những người lạ chăm sóc tại nhà. Điều này bởi vì chấp nhận được một trợ lý y tế đồng nghĩa với việc phải thừa nhận sự suy giảm trong sức khỏe và năng lực của bản thân. Đặc biệt với những người gặp phải suy giảm nhận thức, việc thay đổi nơi ở hoặc tiếp xúc với những người lạ có thể gây ra nỗi lo sợ lớn.

Trường hợp của Susan Fordham, một nhân viên kế toán ở bang West Virginia (Mỹ), phản ánh rõ ràng thực trạng này. Cô bắt đầu chăm sóc người mẹ 84 tuổi sau một cuộc phẫu thuật vào năm ngoái. Mỗi sáng, cô chuẩn bị cà phê và rót sữa vào cốc nhỏ vì mẹ không có sức nâng được bình sữa lớn. Cô phải luôn sẵn sàng tạm dừng công việc của mình, từng xin nghỉ đột xuất hai lần trong một tuần để đưa mẹ đến bệnh viện cấp cứu.

Mẹ của Fordham còn may mắn vì có con gái kề cận để chăm sóc. Nhưng thực tế, đa số người cao tuổi và những thành viên gia đình đang bước vào tuổi xế chiều của họ đều tìm cách tránh né hoặc phủ nhận nhu cầu chăm sóc trong những năm cuối đời.

Khủng hoảng người chăm sóc

Sự thiếu hụt nguồn nhân lực chăm sóc này bắt nguồn từ những biến đổi sâu sắc trong cấu trúc xã hội hiện đại. Theo nhà nhân khẩu học Sarah Patterson của Đại học Michigan, chăm sóc người già hiện nay đối mặt với một mâu thuẫn lớn: Những người thân có trách nhiệm pháp lý và đạo đức (chẳng hạn như con cái) thường sống ở xa, trong khi những người sống gần nhất (hàng xóm, bạn bè) lại không có sự gắn kết sâu sắc để cam kết chăm sóc.

Nhà xã hội học Deborah Carr từ Đại học Boston cũng chia sẻ quan điểm: