Nội dung giả được tạo bằng công nghệ AI lây lan mạnh mẽ xung quanh World Cup 2026

Tuần trước, một bức ảnh được cho là cầu thủ Kylian Mbappé của đội tuyển Pháp với các vết lạ ở vùng cằm được lan truyền trên nền tảng mạng xã hội X kèm theo câu hỏi câu hỏi về căn bệnh này. Bài đăng nhanh chóng nhận được năm triệu lượt xem. Nhiều tài khoản khác đã chia sẻ lại nội dung này, với một số bài viết đạt tới 19 triệu lượt xem.

Trước đó, vào ngày 4 tháng 6, một ảnh chụp màn hình từ trang web Eurosport bắt đầu được chia sẻ rộng rãi, có nội dung liên quan đến việc cầu thủ Mbappé chuyển từ Paris Saint-Germain đến Real Madrid năm 2024, kèm theo những tuyên bố không có căn cứ liên quan đến Tổng thống Emmanuel Macron.

Tuy nhiên, Mbappé không phải là người duy nhất bị ảnh hưởng bởi các nội dung giả mạo do AI tạo ra. Ngày 14 tháng 6, một hình ảnh khác được xem hơn ba triệu lần trên X, hiển thị một cá nhân có ngoại hình tương tự Adolf Hitler đang theo dõi một trận đấu giữa Đức và Curaçao với tỷ số 7-1. Ngày 17 tháng 6, một bức ảnh khác xuất hiện mô tả hai chính trị gia Anh là Keir Starmer và Angela Rayner mặc trang phục bóng đá của Croatia, ăn mừng trong một quán nước.

Theo thông tin từ tờ L'equipe (Pháp), tất cả những hình ảnh này đều có điểm chung: chúng là sản phẩm của công nghệ AI, xuất hiện thường xuyên trên các nền tảng mạng xã hội nhưng thiếu các nhãn cảnh báo, dẫn đến sự nhầm lẫn của người xem. Người dùng thường chia sẻ những nội dung này mà không kiểm chứng, làm tình huống càng trở nên khó kiểm soát.

Đối với trường hợp ảnh về Mbappé mắc bệnh da lạ, nhiều tờ báo lớn ở phương Tây đã nhanh chóng xác minh và khẳng định rằng cầu thủ này không gặp vấn đề sức khỏe nào. Dù vậy, bức ảnh cùng các giả thuyết liên quan vẫn tiếp tục lan rộng trên mạng.

Kênh DW của Đức đã thực hiện kiểm chứng đối với bức ảnh về cổ động viên tương tự Adolf Hitler và xác nhận đó là nội dung giả. Thực tế, nó chỉ là một ảnh chụp từ cuộc phát sóng truyền hình của trận đấu, kèm dấu thời gian phù hợp với giai đoạn bù giờ của hiệp thứ nhất.

Liên quan đến nội dung giả về Tổng thống Macron, công ty Eurosport tỏ ra vô cùng bất ngờ khi nhận thấy những kẻ đứng sau đã sao chép gần như hoàn hảo thiết kế đồ họa của website và thậm chí cả ảnh của phóng viên Martin Mosnier, buộc trang phải đăng thông báo sửa chữa ngay lập tức.

Martin Mosnier, phóng viên của Eurosport, bày tỏ lo ngại: "Cách thức thực hiện vô cùng thuyết phục. Điều đáng lo là những người không quen thuộc với phong cách biên tập của chúng tôi có thể dễ bị lừa đảo". Ông tiếp tục: "Hiện nay chúng ta vẫn có khả năng phát hiện. Nhưng sau một vài tháng hoặc vài năm, nếu những bài báo giả mạo do AI tạo ra bắt đầu xuất hiện với tần suất cao, chúng tôi sẽ không thể dành toàn bộ công sức để tìm kiếm và phản bác chúng. Đó là điều thực sự khiến tôi lo sợ".

Tình hình được đánh giá ngày càng trở nên nguy hiểm vì các nền tảng mạng xã hội chưa thiết lập những cơ chế xử lý kịp thời đối với nội dung do AI tạo ra. Đồng thời, các tính năng báo cáo vi phạm hiện có chưa đủ để loại bỏ nội dung này, do cần phải chứng minh rằng chúng vi phạm những tiêu chuẩn liên quan đến lăng mạ, phân biệt đối xử hoặc các quy tắc cộng đồng.

Liên đoàn Bóng đá Pháp (FFF) cho hay: "Mỗi khi chúng tôi phát hiện hình ảnh không phản ánh sự thật, gây tổn hại đến uy tín của cầu thủ hoặc huấn luyện viên, chúng tôi sẽ báo cáo đến các nền tảng". Tuy nhiên, họ cũng thừa nhận: "Rất tiếc là chúng tôi phải dựa vào sự hợp tác của các nền tảng để giải quyết. Chẳng hạn, X không muốn hợp tác với chúng tôi".

Một số loại nội dung cần có cơ chế xác minh độc lập từ bên thứ ba. Ví dụ, cuối tháng trước, một video deepfake lan truyền trên mạng xã hội cho thấy một cổ động viên tại trận đấu giữa Brazil và Morocco có hành động không phù hợp hướng tới một nữ khán giả. Video này nhận được hàng triệu lượt xem và chia sẻ. Tuy nhiên, dịch vụ kiểm chứng Faky của RTBF đã chỉ ra những dấu hiệu cho thấy video này không thực tế, bao gồm đồng hồ trận đấu bị "đóng băng", logo ESPN xuất hiện mặc dù trận đấu không được phát sóng trên kênh này, và phần bình luận có giọng nói đặc trưng của âm thanh được tạo ra bằng AI.

Giáo sư Gabriel Turiński tại Đại học Paris Dauphine, chuyên nghiên cứu các vấn đề công nghệ số và trí tuệ nhân tạo tạo sinh, cho rằng không có gì bất ngờ về quy mô của hiện tượng này xung quanh World Cup 2026, vì các công cụ AI tạo nội dung ngày càng tinh vi hơn. Theo ông, động lực chính của hầu hết những người lan truyền tin giả là lợi nhuận kinh tế.

"Bất kỳ điều gì gây chú ý của công chúng đều có thể trở thành đối tượng để tạo nội dung giả mạo", giáo sư Turiński chia sẻ với L'equipe. "Trong 90% trường hợp, những hình ảnh và video bị chỉnh sửa chỉ nhằm mục đích tư lợi: kiếm tiền từ sự quan tâm của mọi người, từ quảng cáo, từ doanh thu nhấp chuột. Trong 'trò chơi' này, bất cứ điều gì liên quan đến vấn đề xã hội, bạo lực hoặc nội dung người lớn đều có khả năng gây xôn xao".

Ngoài RTBF, các tổ chức như NewsGuard của Mỹ cũng chuyên về việc xác định và chống lại tin giả, hoặc OpenAI cung cấp công cụ để người dùng kiểm tra xem nội dung có được AI tạo ra hay không, theo Brussels Times. Tuy nhiên, Giáo sư Turiski đánh giá rằng những kẻ tạo ra nội dung giả thậm chí không cần phải lo lắng về tính thuyết phục. "Số lượng lượt nhấp chuột là điều duy nhất quan trọng với họ", ông nói.

Theo quan điểm của giáo sư Turiski, việc trang bị cho mỗi cá nhân kỹ năng để phát hiện nội dung giả là điều không khả thi. Ông đề xuất các công cụ AI phải được trang bị những cơ chế để đánh dấu những hình ảnh và video do chúng tạo ra. "Tuy nhiên, hiện tại không phải tất cả công cụ đều tuân theo tiêu chuẩn này", ông lưu ý.