Nền tảng số hỗ trợ ngư dân giải cứu 24 cá thể rùa biển quý hiếm

Ứng dụng "TNV ngư dân" được phát triển nhằm hỗ trợ những ngư dân hoạt động ở ven biển có khả năng báo cáo kịp thời khi phát hiện rùa biển hoặc các loài động vật biển khác bị mắc lưới, từ đó góp phần cứu hộ và thả chúng trở lại môi trường tự nhiên. Đến nay, ứng dụng đã ghi nhận thành công trong việc cứu hộ tổng cộng 24 cá thể rùa biển.

Các cá thể được giải cứu bao gồm 3 cá thể rùa đồi mồi, 13 cá thể rùa đồi mồi dứa và 8 cá thể rùa vích. Những loài vật này đều được xem là hiếm có và đang phải đối mặt với nhiều áp lực từ hoạt động khai thác thủy sản quy mô lớn cũng như tình trạng ô nhiễm sinh thái biển ngày càng trầm trọng.

Những kết quả này được công bố trong buổi tổng kết mô hình tình nguyện viên ngư dân có chức năng giám sát, báo cáo tình huống và thực hiện cứu hộ rùa biển cũng như các động vật biển khác. Sự kiện được tổ chức vào ngày 30/6 dưới sự phối hợp của Hiệp hội Thủy sản tỉnh Gia Lai và Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN).

Kể từ đầu năm nay, Hiệp hội Thủy sản tỉnh đã cùng IUCN tiến hành 9 đợt đào tạo với sự tham gia của khoảng 400 ngư dân và cán bộ các khu vực xã, phường nằm sát biển. Những buổi tập huấn này tập trung vào kiến thức về bảo vệ rùa biển, thú biển và hướng dẫn thực hành sử dụng nền tảng "TNV ngư dân". Tính đến thời điểm hiện tại, số lượng ngư dân đã cài đặt ứng dụng lên tới 65 người, trong khi 90 người khác đã tham gia nhóm tình nguyện viên bảo tồn biển trên nền tảng Zalo.

Thông qua ứng dụng, các thành viên tình nguyện đã gửi tổng cộng 45 báo cáo. Trong số này, 31 báo cáo liên quan đến tình huống rùa biển gặp nạn, 7 báo cáo về các loài động vật biển khác, và 7 báo cáo liên quan đến hoạt động thu thập rác thải nhựa trên vùng biển.

Bà Bùi Thị Thu Hiền, người đứng đầu Chương trình Biển và Vùng bờ của IUCN Việt Nam, giải thích rằng ứng dụng hoạt động như một cầu nối trực tiếp giữa cộng đồng ngư dân và các bộ máy quản lý nhà nước. Khi ngư dân phát hiện rùa biển hoặc động vật biển khác bị mắc lưới hoặc dính câu cá, họ chỉ cần dùng thiết bị di động để ghi lại hình ảnh, quay video, xác định vị trí và tọa độ, sau đó upload lên hệ thống. Dữ liệu được cập nhật với tốc độ gần như tức thời, cho phép các cơ quan quản lý tiếp cận thông tin nhanh chóng, theo dõi tình trạng hiện tại và xây dựng kho dữ liệu để phục vụ các nỗ lực bảo tồn.

Theo nhận xét của bà Hiền, thành tựu quan trọng nhất của mô hình này không chỉ đơn thuần nằm ở công nghệ kỹ thuật mà còn ở việc thay đổi cách nhìn nhận của cộng đồng ngư dân. Thay vì coi việc thả rùa biển về tự nhiên là một hành động cá nhân, độc lập, nhiều ngư dân đã chủ động ghi chép, báo cáo và chia sẻ những thông tin này nhằm hỗ trợ công tác quản lý tập thể.

Anh Lê Văn Hội, chủ tàu cá hoạt động ở phường Hoài Nhơn, được xem là một trong những tình nguyện viên hoạt động tích cực nhất trong mô hình. Trong 6 tháng đầu năm nay, anh đã gửi 11 báo cáo về rùa biển, các loài động vật biển khác và rác thải nhựa. Ngoài ra, anh còn trực tiếp cứu hộ 4 cá thể rùa biển bị mắc lưới hoặc dính câu cá. Anh cũng tích cực hướng dẫn nhiều thuyền viên và ngư dân khác học cách cài đặt và vận hành ứng dụng.

Tương tự, anh Nguyễn Ngọc Hiếu, chủ một chiếc tàu cá đăng ký ở xã Cát Tiến, cho hay trong quá trình khai thác sản phẩm biển, anh đã cứu hộ và thả trở lại biển tổng cộng 7 cá thể rùa biển.

Anh Hiếu chia sẻ: "Trước kia chúng tôi cũng có thả rùa biển nhưng không có hình thức ghi chép lại. Hiện nay khi có ứng dụng, các thông tin đều được báo cáo ngay cho cơ quan quản lý. Những đóng góp của ngư dân cũng được ghi nhận, vì vậy mọi người đều thêm phần hưng phấn khi tham gia bảo vệ những loài động vật quý hiếm".

Theo phía ban tổ chức, mô hình này ở giai đoạn khởi động đã phát huy tác dụng trong việc tăng cường sự phối hợp giữa cộng đồng ngư dân và các cơ quan chuyên môn nhằm giám sát các loài động vật biển có nguy cơ tuy絕 chủng, đồng thời hỗ trợ giảm thiểu việc khai thác không cố ý đối với fauna biển. Tuy vậy, quá trình triển khai còn gặp phải một số trở ngại. Tỷ lệ ngư dân sử dụng ứng dụng vẫn thấp so với số người đã được đào tạo; một bộ phận ngư dân tuổi cao chưa thành thạo với công nghệ di động, trong khi chất lượng tín hiệu Internet ở khu vực biển còn không đủ ổn định, ảnh hưởng đến quá trình truyền tải báo cáo.

Hiệp hội Thủy sản tỉnh Gia Lai thông báo rằng sẽ tiếp tục kết hợp với IUCN để mở rộng quy mô mạng lưới tình nguyện viên, nâng cấp chức năng của ứng dụng và tăng cường các hoạt động truyền thông, quảng bá nhằm thu hút nhiều ngư dân hơn tham gia vào công tác bảo tồn rùa biển, thú biển và hướng tới mục tiêu phát triển ngành nghề cá theo hướng bền vững lâu dài.