Nền văn hóa chia chi phí 'tính từng đồng' của người Hà Lan phản ánh giá trị bình đẳng

Nhiều người nhập cư tới Hà Lan đã tỏ ra bất ngờ khi nhận được các tin nhắn yêu cầu chuyển tiền sau những buổi ra ngoài cùng bạn bè địa phương. Những khoản tiền này thường rất nhỏ, chỉ bằng vài euro để thanh toán lại phần đóng góp cá nhân cho một món ăn hay thức uống chung mà cả nhóm đã chia sẻ.

Khi đối mặt với hoá đơn, người Hà Lan thường tiến hành tính toán cẩn thận để xác định chính xác số tiền mà mỗi thành viên phải chi trả. Mỗi cá nhân chịu trách nhiệm thanh toán riêng cho phần của mình. Phong tục này, được gọi trong tiếng Anh là "going Dutch" hay "Dutch treat", đã xuất hiện và trở nên phổ biến từ những năm cuối của thế kỷ 19.

Cách làm này thường tạo ra sự nhầm lẫn và không thoải mái cho người nước ngoài, nhất là những người từ các xã hội nơi mà việc một người lấy tiền trả cho cả nhóm được xem là dấu hiệu của lòng rộng rãi và hào phóng. Ở Hà Lan, nếu cho phép người khác thanh toán thay mình có thể tạo ra cảm giác mình đang mắc nợ.

Cộng đồng xã hội Hà Lan đặc biệt đề cao giá trị gelijkwaardigheid, một khái niệm tiếng Hà Lan có nghĩa là sự công bằng và ngang nhau. Tất cả các khoản chi tiêu cần được làm rõ ràng để chắc chắn rằng không ai bị cảm thấy rằng mình đang bị tận dụng hoặc không được đối xử công bằng. Nguyên tắc này cũng được mở rộng để áp dụng cho việc phân chia tiền thuê chỗ ở, chi phí trong các chuyến du lịch chung và khi thảo luận về vấn đề mức lương.

Các báo cáo từ Cơ quan Thống kê Hà Lan (CBS) và những nghiên cứu chuyên sâu về đặc điểm văn hóa của quốc gia này chỉ ra rằng người dân Hà Lan tôn trọng và ưu tiên sự công bằng, sự thống nhất trong quyết định, cũng như chất lượng đời sống hơn là việc khoe khoang hay thể hiện địa vị xã hội của mình. Việc chia rẽ tiền bạc đến từng đơn vị nhỏ nhất là biểu hiện của sự tôn trọng đối với quyền tự do của cá nhân và nỗ lực duy trì các mối quan hệ công bằng, bình đẳng.

Đối với người Hà Lan, tiền tệ không phải là vấn đề cần tránh né hay cảm thấy xấu hổ. Sau mỗi lần gặp gỡ bạn bè, việc gửi tin nhắn để nhắc nhở các thành viên khác chuyển tiền lại là hành động hoàn toàn bình thường và không có gì khó chịu. Lối sống này được hỗ trợ rất hiệu quả bởi ứng dụng Tikkie, một nền tảng chuyên dụng để yêu cầu thanh toán được phát hành vào năm 2016. Hiện nay, ứng dụng này có gần 8 triệu người dùng tích cực và xử lý hàng triệu giao dịch yêu cầu thanh toán mỗi tháng. Khi ai đó trong nhóm trả tiền trước cho toàn bộ chi phí, những người còn lại sẽ nhanh chóng nhận được thông báo yêu cầu thanh toán cho phần tiền của họ, ngay cả khi đó chỉ là một khoản rất nhỏ như giá của một tách cà phê.

Những người nước ngoài muốn hòa nhập với nền văn hóa này nên lưu ý rằng nếu muốn mời một người Hà Lan đi ăn tối, cần phải tuyên bố rõ ràng từ lúc bắt đầu rằng bản thân sẽ thanh toán toàn bộ hóa đơn. Nếu không có thông báo như vậy, người Hà Lan sẽ tự động giả định rằng mỗi người sẽ thanh toán phần của mình. Ngược lại, khi được một người Hà Lan mời đi ăn hay uống gì đó, khách có thể chấp nhận lời mời và sau đó có thể tích cực mời người đó lại vào một dịp khác để duy trì sự cân bằng và công bằng trong mối quan hệ.