Dự án trồng rừng lớn nhất thế giới của Trung Quốc: Biến đồi cát hoang vắng thành kho carbon xanh

Công trình 'Vạn lý Trường thành Xanh' của Trung Quốc đã triển khai trồng hơn 66 tỷ cây kể từ năm 1978, với kế hoạch bổ sung thêm 34 tỷ cây vào giữa thế kỷ này. Mục tiêu chính của dự án này là ngăn chặn sự mở rộng của những sa mạc khô cằn như Gobi và Taklamakan, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu.

Một nghiên cứu được công bố vào ngày 28 tháng 5 trên tạp chí Geophysical Research Letters đã phát hiện ra rằng những cây được trồng trong các dự án rừng quy mô lớn ở Trung Quốc có tốc độ phát triển vượt trội so với các loài cây trong rừng nguyên sinh. Nguyên nhân chính được cho là khả năng hấp thụ khí CO2 vượt bậc của những cây được canh tác này, do nồng độ khí CO2 gia tăng trong khí quyển.

Yuhang Luo, một chuyên gia sinh thái học tại Đại học Bắc Kinh khu vực Thâm Quyến, Trung Quốc, cùng với nhóm đồng nghiệp đã thực hiện nghiên cứu này nhằm tìm hiểu chi tiết những điểm khác biệt giữa rừng trồng và rừng tự nhiên, cũng như những ảnh hưởng của chúng đối với khả năng giữ lại carbon và phản ứng với các biến động khí hậu.

Phương pháp nghiên cứu và kết quả chính

Để có cái nhìn rõ ràng, Luo định nghĩa rừng trồng là những khu rừng được con người tạo ra một cách có mục đích, như dự án Vạn lý Trường thành Xanh, trong khi rừng tự nhiên là những hệ sinh thái rừng phát triển tự nhiên mà không có tác động nhân tạo.

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ vệ tinh để giám sát chỉ số diện tích lá - một thước đo thể hiện mật độ của tán cây và là yếu tố quyết định đối với khả năng hấp thụ carbon. Thông qua phân tích dữ liệu này, các nhà khoa học đã xác định được tốc độ sinh trưởng của từng loại rừng khác nhau.

Kết quả nghiên cứu cho thấy rừng trồng có tốc độ tăng diện tích lá nhanh hơn 66% so với rừng tự nhiên - một con số đáng chú ý cho thấy hiệu suất cao của các khu rừng nhân tạo trong việc hấp thụ carbon.

Những yếu tố ảnh hưởng đến sự chênh lệch phát triển

Theo phân tích của Luo, phần lớn lý do dẫn đến sự khác biệt trong tốc độ phát triển là do rừng trồng thường có độ tuổi trung bình thấp hơn đáng kể so với rừng tự nhiên. Cây còn non thường phát triển với tốc độ nhanh hơn nhiều so với cây lớn tuổi.

Tuy nhiên, khi các nhà khoa học tiến hành so sánh giữa những khu rừng có cấu trúc tuổi tương đương và điều kiện sinh trưởng gần giống nhau, rừng trồng vẫn cho thấy tốc độ phát triển nhanh hơn 4,6%. Điều này cho thấy rất có lý do khác ngoài yếu tố tuổi tác.

Rừng trồng thường được thành lập bằng những loài cây có tốc độ sinh trưởng cao như bạch đàn và bạch dương. Những khu rừng này thường được quản lý kỹ lưỡng với thảm thực vật cạnh tranh bị cắt tỉa thường xuyên và lớp đất được bón phân định kỳ. Những biện pháp quản lý của con người này góp phần giảm nhẹ sự cạnh tranh về ánh sáng, nước và các chất dinh dưỡng thiết yếu.

Hiệu suất theo từng giai đoạn tuổi

Phát hiện thú vị trong nghiên cứu là sự khác biệt về tốc độ phát triển giữa hai loại rừng đạt mức cao nhất ở những khu rừng trồng có tuổi cây khoảng 30 đến 40 năm. Sau độ tuổi này, sự chênh lệch giảm sút rõ rệt. Ngược lại, rừng tự nhiên phát triển chậm hơn nhưng lại có sự ổn định hơn qua các năm, điều này mang lại lợi thế lâu dài.

Một công bố khác từ tháng 5 năm 2025 trong tạp chí Communications Earth & Environment đã chỉ ra rằng rừng tự nhiên tích lũy lượng carbon trên mặt đất nhiều hơn so với rừng trồng, làm nổi bật tầm quan trọng của việc bảo tồn hệ sinh thái nguyên sinh.

Giá trị và hạn chế của rừng trồng

Theo nhận xét của Luo: