Công nghệ truyền hình World Cup 2026: Từ 45 camera tại mỗi sân đến trung tâm điều phối ở Dallas

Công ty Host Broadcast Services (HBS) được thành lập vào năm 2002 tại Thụy Sĩ đã tiếp nhận nhiệm vụ quay các trận đấu World Cup 2026. Thay vì từng đài truyền hình độc lập cử đoàn quay phim riêng, HBS triển khai toàn bộ hạ tầng sản xuất bao gồm camera, xe truyền hình lưu động, thiết bị âm thanh và các công cụ liên quan tại từng địa điểm thi đấu, rồi tạo nên nội dung theo tiêu chuẩn quốc tế.

Các đài truyền hình nắm giữ quyền phát sóng, như Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), sẽ nhận tín hiệu từ HBS để đưa đến khán giả. Mỗi nhà đài có thể bổ sung bình luận viên, đồ họa, các đoạn phỏng vấn hoặc các chương trình kèm theo, tuy nhiên hình ảnh trực tiếp diễn ra trên sân được do HBS sản xuất, đảm bảo rằng tất cả khán giả nhìn thấy cùng một tín hiệu hình ảnh với chất lượng và hướng góc máy được thống nhất.

Giải đấu năm nay diễn ra xuyên suốt 104 trận tại 16 thành phố nằm rải rác ở Mỹ, Canada và Mexico. Oscar Sanchez, người chịu trách nhiệm mảng truyền hình của FIFA, cùng Paul King, nhà sản xuất hàng đầu của HBS, chia sẻ rằng so với các kỳ World Cup trước, giải năm nay được thiết kế chi tiết và có tính đồng bộ cao hơn do chạy đồng thời trên ba quốc gia khác nhau.

Hệ thống quay phim đa dạng

Tại mỗi sân vận động, HBS bố trí 45 chiếc máy quay được người điều khiển vị trí tại những góc khác nhau, trên các cột và kết nối bằng cáp. Những camera này bao gồm những loại độ phân giải cao, camera tham chiếu, camera quay toàn cảnh 360 độ, cũng như những thiết bị mà King gọi là ưu tiên kỹ thuật số - nghĩa là có thể sử dụng các thiết bị di động như iPhone để ghi lại những cảnh quay.

King nhấn mạnh: "Khi lên kế hoạch sắp xếp vị trí camera, chúng tôi không chỉ lắp những máy quay chuyên dụng cho truyền hình. Chúng tôi bổ sung mọi loại thiết bị có khả năng quay nội dung từ nhiều nguồn gốc khác nhau".

Từ vòng 1/16 trở đi, hệ thống được nâng cấp thêm hai loại camera mới: Ultra Motion (UM) và Super Slow Motion (SSM). Camera SSM được dùng thường xuyên cho các phát lại chậm, còn UM hoạt động ở tốc độ cực cao, chỉ xuất hiện tại những vị trí quan trọng như sau khung thành hoặc gần đường biên để lưu giữ những khoảnh khắc nổi bật với chi tiết tốt nhất.

Một công nghệ mới khác là RefCam, một camera gắn trên người của trọng tài, được kiểm tra thử nghiệm tại World Cup 2022 rồi áp dụng rộng rãi tại kỳ này. Một thiết bị quay nhỏ gắn vào tai nghe của trọng tài chính, hình ảnh truyền không dây tới xe sản xuất, sau đó dùng trí tuệ nhân tạo xử lý để loại bỏ rung trước khi phát hoặc phát lại. RefCam, hay Referee View theo gọi gọi của FIFA, được triển khai khắp 104 trận đấu. Tuy nhiên Sanchez lưu ý rằng video từ camera này không phải là nguồn tiêu chuẩn dành cho các đối tác truyền thông mà chỉ phục vụ những tình huống đặc biệt cần dùng đến.

Các hệ thống camera cùng các giải pháp phần cứng và phần mềm được phát triển dựa trên công nghệ của công ty Riedel đến từ Đức. Theo AVNetwork, nếu HBS là "người đạo diễn" tạo ra tín hiệu truyền hình World Cup, thì Riedel chính là "hệ thần kinh" liên kết toàn bộ hệ thống sản xuất bằng cách cung cấp mạng truyền dẫn và giải pháp liên lạc để hàng trăm camera, xe truyền hình, các phòng điều khiển, trọng tài và kỹ thuật viên hoạt động đồng bộ suốt quá trình giải đấu.

Lenovo là một công ty khác tham gia cung cấp phần mềm ổn định hình ảnh sử dụng AI nhằm làm mượt những cảnh quay bị rung lắc, đạt mức độ mượt tới 50%.

Năm nay, HBS đặc biệt chú trọng vào cablecam, hay còn được gọi là "camera bay". Đây là hệ thống máy quay treo trên bốn sợi cáp nằm phía trên sân, cho phép máy quay lượn theo từng pha tấn công, hạ xuống sát mặt sân hoặc bay dọc theo chiều dài sân với hình ảnh ổn định. Đây là góc quay tuyệt vời giúp khán giả theo dõi rõ ràng những không gian chiến thuật trống trải và tốc độ di chuyển của các cầu thủ, điều mà camera cố định trên khán đài không thể thể hiện được.

Ngoài ra, hệ thống còn bao gồm camera phim chuyên nghiệp (cine-style camera), loại thiết bị đã chứng tỏ hiệu quả tại World Cup 2022 ở Qatar. Theo Dan Miodownik, CEO của HBS, đây là "công nghệ quay phim ưu việt nhất" trong các cảnh quay ở đường hầm, những khoảnh khắc của CĐV và cận cảnh với độ sâu trường ảnh hẹp mà máy quay truyền hình tiêu chuẩn không có khả năng thực hiện.

Các thiết bị của HBS được bố trí riêng biệt với công nghệ hỗ trợ trọng tài (VAR), hệ thống xác định bàn thắng (goal-line) hay công nghệ theo dõi quỹ đạo bóng. VAR sử dụng 10-14 camera chuyên dụng tại mỗi sân vận động, đặt ở các vị trí cụ thể để giám sát 29 điểm dữ liệu cơ bản trên mỗi cầu thủ thay vì chỉ ghi lại hình ảnh đơn giản.

Trung tâm điều phối tại Dallas

Tất cả dữ liệu ghi hình từ các trận đấu diễn ra ở ba quốc gia sẽ được truyền về Trung tâm Phát sóng Quốc tế IBC nằm tại Trung tâm hội nghị Kay Bailey Hutchison ở Dallas. Khu vực này có diện tích 45.000 mét vuông, tiếp nhận toàn bộ tín hiệu từ 16 sân vận động thông qua hạ tầng của nhà mạng Verizon, với lưu lượng băng thông khoảng 7 Tb/giây.

Để đảm bảo hoạt động không bị gián đoạn, HBS vẫn bố trí một số nhân viên kỹ thuật phụ trách phát lại tại các sân vận động nhằm ứng phó khi liên kết gặp vấn đề. Tuy nhiên, phần lớn lực lượng làm việc tập trung ở IBC.

Tại đây, hàng trăm kỹ thuật viên làm việc trong những phòng điều khiển để sản xuất tín hiệu truyền hình trực tiếp. Họ lựa chọn góc máy từ rất nhiều camera, điều khiển phát lại chậm, chèn đồ họa, hiển thị tỷ số và dữ liệu thống kê, cân chỉnh màu sắc, xử lý âm thanh và kiểm soát chất lượng tín hiệu trước khi tạo ra bản phát sóng quốc tế. Mọi quy trình đều thực hiện theo thời gian thực với độ trễ thấp để đảm bảo hình ảnh trận đấu phát đi trực tiếp tới khắp nơi trên thế giới.

King giải thích: "Tập trung toàn bộ hoạt động tại một cơ sở duy nhất cho phép quy tụ những chuyên gia tài năng nhất, để họ cùng tham gia vào sản xuất nhiều trận đấu".

Sau khi hoàn thành khâu sản xuất trực tiếp, HBS tạo ra World Feed - giải pháp tín hiệu truyền hình chuẩn của trận đấu. Đây là nguồn phát sóng gốc được phân phối từ IBC tới hàng trăm đài truyền hình sở hữu bản quyền trên thế giới. Từ đó, mỗi đài sẽ bổ sung phần bình luận của mình, đồ họa địa phương, quảng cáo trước khi phát tới khán giả nước mình.

Ngoài IBC, HBS còn vận hành một trung tâm hậu kỳ và biên tập tại London, tiếp nối mô hình đã áp dụng ở World Cup bóng đá nữ 2023. Trong suốt giải đấu ở Mỹ, Canada và Mexico, FIFA dự kiến sản xuất khoảng 9.000 giờ nội dung, gồm các trận đấu, chương trình trước và sau trận, phỏng vấn, hậu trường và các nội dung kỹ thuật số.

Để bảo đảm hạ tầng mạng, Verizon triển khai một mạng 5G riêng tại 16 sân vận động, được thiết kế phủ sóng toàn bộ khu vực thi đấu, phục vụ những ứng dụng yêu cầu băng thông lớn và độ trễ thấp, bao gồm hệ thống RefCam gắn trên trọng tài. Bên cạnh đó, trên 11 sân vận động nằm ở Mỹ, Verizon tăng dung lượng mạng 5G công cộng lên 3-5 lần so với bình thường nhằm đáp ứng yêu cầu của hàng chục nghìn khán giả khi phát trực tiếp, tải video và truy cập thông tin trận đấu cùng một lúc.

Kỳ vọng kỷ lục của FIFA

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino bày tỏ rằng, với hệ thống quay phim được đánh giá là tân tiến nhất tại World Cup 2026, ông mong muốn khán giả sẽ "cảm giác như đang xem 104 trận Super Bowl", tức trận chung kết Giải bóng bầu dục Nhà nghề Mỹ (NFL) - sự kiện thể thao có lượng người xem lớn nhất ở nước Mỹ.

Tuy nhiên, Red Shark News nhận xét rằng Infantino có vẻ phát biểu hơi quá mức. Super Bowl LX sử dụng tới 175 máy quay, lượng camera gấp khoảng 4 lần so với World Cup 2026, đồng thời số lượng người xem Super Bowl cũng lớn hơn các trận đấu World Cup 2026 đã diễn ra cho tới nay. Bất chấp điều này, World Cup 2026 vẫn thu hút lượng khán giả kỷ lục, với hơn 3,6 triệu người đến tham dự tại các sân vận động mặc dù giải mới diễn ra được một nửa số trận đấu dự kiến.