Năm thay đổi quan trọng trong chế độ bảo hiểm thai sản bắt đầu từ tháng 7/2026

Kể từ 1/7/2026, những người lao động có đủ điều kiện tham gia bảo hiểm xã hội sẽ được hưởng những lợi ích mới liên quan đến chế độ thai sản khi sinh con. Dưới đây là năm điểm chính trong các thay đổi này.

Thay đổi thứ nhất: Mở rộng thời gian nghỉ thai sản cho con thứ hai

Lao động nữ sinh con thứ hai sẽ được phép nghỉ hưởng chế độ thai sản trong thời gian 7 tháng. Trong trường hợp sinh đôi trở lên (từ con thứ hai trở đi), mỗi con bổ sung sẽ kéo dài thời gian nghỉ thêm 1 tháng nữa. Để có quyền hưởng chế độ này, lao động nữ cần phải có lịch sử đóng bảo hiểm xã hội liên tục từ đủ 6 tháng trở lên trong khoảng thời gian 12 tháng trước khi đẻ.

Ngoài ra, lao động nam có vợ sinh con thứ hai cũng được quy định hưởng chế độ thai sản trong 10 ngày. Tuy nhiên, nếu người nữ bị các tình huống như sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung hoặc thai chết trong quá trình chuyển dạ (từ đủ 22 tuần tuổi trở lên) thì cả hai vợ chồng sẽ không được hưởng chế độ nghỉ thai sản cho con thứ hai theo quy định mới này.

Thay đổi thứ hai: Yêu cầu kê khai hồ sơ mới

Khi nộp hồ sơ đề nghị hưởng chế độ thai sản cho con thứ hai, người lao động cần chú ý các điều chỉnh về giấy tờ và cách lập danh sách yêu cầu.

Đối với những người đang tham gia bảo hiểm xã hội, bộ phận quản lý hồ sơ phải đảm bảo rằng khi xây dựng Danh sách đề nghị hưởng chế độ (theo Mẫu 01B-HSB được công bố kèm Quyết định 1222/QĐ-BTC ngày 21/5/2026), phải ghi chú rõ ràng "Sinh con thứ hai" tương ứng với đứa trẻ được sinh ra.

Còn với những người đã rời khỏi công việc trước khi sinh con thứ hai nhưng vẫn đủ điều kiện để hưởng chế độ, họ cần gửi Văn bản đề nghị hưởng (Mẫu 14-HSB cùng theo Quyết định 1222/QĐ-BTC ngày 21/5/2026) và phải ghi rõ ở phần nội dung yêu cầu: "Đề nghị hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Nghị định 168/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 15/5/2026".

Thay đổi thứ ba: Tăng mức trợ cấp một lần cho sản phụ

Từ 1/7/2026, mức trợ cấp một lần dành cho lao động nữ khi sinh con sẽ tăng lên 5.060.000 đồng (trước đó là 4.680.000 đồng) cho mỗi đứa trẻ sinh ra kể từ ngày này. Mức này tương đương 2 lần mức tham chiếu tính vào tháng sinh. Khi mức lương cơ sở chưa bị bãi bỏ, mức tham chiếu sẽ bằng mức lương cơ sở.

Thay đổi thứ tư: Chế độ dưỡng sức phục hồi sau thai sản

Trong vòng 30 ngày kể từ khi thời gian nghỉ thai sản kết thúc, nếu lao động nữ quay trở lại làm việc nhưng sức khỏe chưa hoàn toàn phục hồi, người lao động có thể được hưởng chế độ dưỡng sức và phục hồi sức khỏe sau thai sản. Thời gian và mức hưởng sẽ phụ thuộc vào tình trạng sinh của người mẹ.

Nếu lao động nữ sinh con từ hai đứa trở lên trong một lần, được phép nghỉ 10 ngày với tổng số tiền nhận được là 7.590.000 đồng. Nếu sinh con mà phải thực hiện phẫu thuật, được phép nghỉ 7 ngày với số tiền là 5.313.000 đồng. Những trường hợp khác được phép nghỉ 5 ngày với số tiền là 3.795.000 đồng. Mỗi ngày nghỉ được tính bằng 30% mức tham chiếu.

Thạc sĩ luật Nguyễn Trúc Anh