Vụ án kéo dài 16 năm vẫn chưa có lời kết – Bị cáo liên tục kêu oan

Cơ quan công an thành phố Hà Nội gần đây ban hành kết luận điều tra bổ sung liên quan đến ba bị cáo: ông Nguyễn Đình Bang (75 tuổi), ông Nguyễn Huy Khang (67 tuổi) và bà Hoàng Thị Xuân (63 tuổi), cả ba đều bị truy tố về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Động thái này diễn ra sau khi TAND Hà Nội tạm dừng phiên tòa ba tháng trước và có quyết định trả hồ sơ để tiến hành điều tra bổ sung.

Quá trình xét xử kéo dài lên tới 16 năm trời, với những biến cố đáng kể trong sự kiện của các bị cáo. Ông Khang đã bị tạm giam trong suốt 13 năm 4 tháng, cho đến tháng 6 năm 2024 mới được phép tại ngoài. Ông Bang cũng từng trải qua giai đoạn tạm giam kéo dài 5 năm.

Trước khi có kết luận điều tra bổ sung này, vụ án đã trải qua các giai đoạn xét xử phức tạp. Vào năm 2016 và lại vào năm 2020, tòa sơ thẩm đã tiến hành xét xử hai lần riêng biệt. Trong cả hai lần này, ông Khang và ông Bang lần lượt bị tuyên phạt từ 16 đến 18 năm tù giam. Tuy nhiên, khi vụ án lên tòa phúc thẩm vào năm 2017 và tiếp tục vào năm 2022, các quyết định sơ thẩm đều bị hủy bỏ. Cả hai ông đều kiên quyết khẳng định mình bị oan.

Trong phiên tòa sơ thẩm gần nhất vào tháng 3, luật sư bào chữa cho ông Bang đã trình bày những chứng cứ cho rằng ba hồ sơ của vụ án bị rút ra và thay thế bằng các tài liệu khác, dẫn đến thay đổi nội dung thực chất của chúng. Phía bị cáo cũng phát biểu rằng các tài liệu do người bị hại cung cấp là sản phẩm của việc tạo dựng giả mạo, kèm theo những chữ ký giả mạo.

Chính vì những vấn đề này mà tòa án đã quyết định trả hồ sơ để cơ quan công an tiến hành điều tra bổ sung. Kết luận vừa được Công an Hà Nội công bố xác nhận rằng những tài liệu do người bị hại nộp lên thực sự có những thay đổi. Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan điều tra, việc thay đổi này không ảnh hưởng tới quá trình đánh giá các chứng cứ và không làm sai lệch bản chất của vụ án, do đó không đủ yếu tố cấu thành tội danh Làm sai lệch hồ sơ vụ án. Cơ quan điều tra vẫn giữ nguyên các tội danh ban đầu và toàn bộ những cáo buộc đã được đưa ra.

Nguồn gốc từ mâu thuẫn về dự án

Câu chuyện bắt đầu từ tháng 7 năm 2008 khi Công ty TNHH Công nghiệp Trường Sinh, dưới sự quản lý của ông Bang với tư cách giám đốc, được chính quyền tỉnh Hà Tây giao phó để làm chủ đầu tư cho dự án xây dựng một trung tâm thương mại kết hợp với khu nhà ở cao cấp tên gọi An Khánh. Dự án này là sự hợp tác cổ phần với một công ty khác, song chưa nhận được sự phê chuẩn của thành phố. Tuy nhiên, ông Bang đã thực hiện việc chuyển nhượng phần vốn góp với biện pháp mà Viện Kiểm sát xác định là vi phạm luật định, cụ thể là huy động vốn trái quy định.

Đến cuối năm 2009, ông Bang đã chuyển nhượng 80% phần vốn góp của dự án cho ông Khang. Tuy vậy, thực tế ông Khang chỉ đặt cọc 800 triệu đồng, nhưng ông Bang lại xác nhận ông Khang là chủ sở hữu của phần cổ phần nêu trên.

Chỉ sau khoảng năm tháng, cụ thể là tháng 3 năm 2010, ông Bang tuyên bố hủy hợp đồng với lý do ông Khang không có năng lực hoàn thành cam kết. Cách làm của ông Bang khá bất ngờ – chỉ gọi điện thoại để thông báo việc hủy hợp đồng mà không yêu cầu thu lại toàn bộ các giấy tờ và tài liệu mà trước đó đã giao cho ông Khang.

Từ phía ông Khang, ông này đã tự mình cầm cố các giấy tờ liên quan đó, tuyên bố rằng mình đã mua được 80% phần vốn góp, và sau đó mời một người tên là anh Toàn (người bị hại) cùng góp vốn để hoàn thành việc mua lại toàn bộ 100% phần vốn. Khi ông Khang dẫn anh Toàn đến gặp ông Bang, ông Bang một lần nữa xác nhận rằng mình đã chuyển nhượng 80% Công ty Trường Sinh cho ông Khang.

Tin tưởng vào lời xác nhận này, anh Toàn đồng ý tham gia góp vốn và ký kết hợp đồng với ông Khang. Tháng 4 năm 2010, sau khi nhận được số tiền 22 tỷ đồng từ anh Toàn, ông Bang bắt tay vào thực hiện các thủ tục để chuyển nhượng công ty và thay đổi người đại diện. Tuy nhiên, theo cáo buộc từ Viện Kiểm sát, ông Bang đã giả mạo chữ ký của những cổ đông còn lại trong công ty, vì vậy Sở Kế hoạch và Đầu tư không phê duyệt.

Khi anh Toàn nhận ra rằng ông Khang không tiến hành bất kỳ thủ tục nào để công ty của mình tham gia vào dự án, anh đã nhiều lần yêu cầu ông Khang trả lại tiền nhưng không được đáp ứng. Tháng 6 năm 2010, anh Toàn quyết định nộp đơn tố cáo lên cơ quan công an.

Trong giai đoạn khi vụ án đang bị điều tra và truy tố, để có tiền để hoàn trả cho anh Toàn, bà Xuân (bạn gái của ông Khang) tự xưng là Phó giám đốc của Công ty Trường Sinh và tiến hành huy động vốn, từ đó đã lừa dối tổng cộng bốn người, thu lấy hơn 57 tỷ đồng. Trong số tiền này, bà Xuân sử dụng 22 tỷ đồng để thanh toán cho anh Toàn.

Những mâu thuẫn trong lời khai của các bên

Tại các phiên tòa đã diễn ra, ông Bang khai rằng năm 2009 ông có thực hiện chuyển nhượng phần vốn góp tại công ty cho ông Khang. Sau đó, ông Khang đã chuyển 19 tỷ đồng để thực hiện hợp đồng chuyển nhượng này.

Ông Bang nói rằng khi nhận tiền, ông không biết rõ nguồn gốc của số tiền này là từ ông Khang. Theo lời khai của ông Bang, cả hai bên đã thống nhất rằng việc chuyển nhượng đã được hoàn tất, chỉ còn lại việc ký các văn bản để hoàn thiện những thủ tục hành chính. Ông Bang cũng nói rằng mình đã giao toàn bộ giấy tờ liên quan đến dự án và công ty cho ông Khang.

Bên phía ông Khang, ông này khẳng định mình không có ý định lừa dối ai. Ông Khang giải thích rằng do thiếu tiền để hoàn tất việc nhận chuyển nhượng phần vốn góp của ông Bang, nên ông đã vay từ anh Toàn số tiền 19 tỷ đồng trong vòng một tháng với mức lãi suất cao.

Ông Khang cũng lập luận rằng hợp đồng góp vốn giữa ông và anh Toàn chỉ mang tính chất bảo đảm cho khoản vay, chứ thực chất anh Toàn không phải là góp vốn đầu tư vào dự án.

Trong bản án phúc thẩm năm 2017, khi tuyên bố hủy bỏ bản án sơ thẩm, tòa án cũng đánh giá rằng chưa có đủ căn cứ để kết luận ông Bang là đồng phạm cùng ông Khang trong hành vi lừa đảo và chiếm đoạt tài sản. Tòa chỉ ra rằng ông Bang và anh Toàn (người bị hại) không hề quen biết nhau từ trước. Thêm vào đó, ông Bang cũng không được thông báo hay có kiến thức về hợp đồng góp vốn giữa ông Khang và anh Toàn.

Tòa phúc thẩm cũng lưu ý rằng dòng tiền chuyển vào tài khoản của ông Bang không được báo trước, vì bản chất nó là tiền mà ông Khang dùng để mua cổ phần của ông Bang tại Công ty Trường Sinh và thanh toán các khoản nợ của ông Khang. Sau khi nhận tiền, ông Bang đã bàn giao đầy đủ những giấy tờ, sổ đỏ và con dấu công ty cho ông Khang và anh Toàn để họ hoàn thành thủ tục thay đổi đăng ký kinh doanh. Hồ sơ vụ án cũng không có tài liệu nào chứng minh rằng ông Bang và ông Khang đã có sự bàn bạc hay thống nhất ý chí để thực hiện hành vi phạm tội. Tòa phúc thẩm nhận định rằng vấn đề đánh giá ý thức của ông Bang trong vai trò đồng phạm cần phải được xem xét lại một cách cẩn thận.

Bị hại vắng mặt suốt 16 năm xét xử

Ông Bang cho rằng vụ việc này đã diễn ra suốt 16 năm qua, khởi nguồn từ đơn tố cáo của anh Toàn. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là suốt toàn bộ quá trình này, mặc dù đã có hàng chục phiên tòa xét xử, nhưng chưa một lần nào anh Toàn có mặt tại tòa án.

Ông Bang cũng bày tỏ quan điểm rằng anh Toàn cần phải tham dự các phiên tòa để có thể đối chất trực tiếp, bởi lẽ những lời khai của anh ta từ thời điểm ban đầu cho đến nay không nhất quán, chứa đựng nhiều thông tin vu khống. Tuy vậy, cả tòa án lẫn Viện Kiểm sát đều cho rằng vì anh Toàn đã có lời khai ban đầu và xin được xét xử vắng mặt, nên việc anh ta không tham dự phiên tòa không ảnh hưởng tới tiến trình xét xử vụ án.