Bộ Khoa học và Công nghệ kiến nghị nới lỏng điều kiện lên sàn chứng khoán cho doanh nghiệp khởi nghiệp

Trong quá trình góp ý về hồ sơ dự án sửa đổi Luật Chứng khoán, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đưa ra đề xuất điều chỉnh tiêu chí hiện hành yêu cầu doanh nghiệp phải có lãi suốt 2 năm liên tiếp trước khi thực hiện chào bán cổ phần lần đầu cho công chúng thay bằng những tiêu chuẩn khác phù hợp hơn.

Theo quan điểm của Bộ Khoa học và Công nghệ, những công ty khởi nghiệp và doanh nghiệp sáng tạo thường sử dụng 3 đến 5 năm đầu tiên để "chi tiêu" cho các hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ, thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới và nỗ lực thu hút người dùng. Nếu tiếp tục áp dụng quy định hiện tại, những công ty khởi nghiệp và các kỳ lân công nghệ đang trong giai đoạn tăng trưởng nhanh nhất sẽ rất khó đáp ứng đủ điều kiện để IPO và niêm yết. Tình cảnh này tạo ra rủi ro các công ty tiềm năng và vốn đầu tư chảy ra ngoài nước để thực hiện các hoạt động IPO ở các quốc gia khác.

Theo đề xuất của Bộ Khoa học và Công nghệ, cần áp dụng những tiêu chí thay thế tốt hơn để đánh giá tình hình tài chính và khả năng phát triển của các doanh nghiệp khởi nghiệp. Những tiêu chí này có thể bao gồm mức độ gia tăng doanh thu, tỷ lệ chi phí dành cho nghiên cứu và phát triển so với tổng doanh thu, định giá từ các quỹ đầu tư mạo hiểm và sự tham gia của họ vào công ty.

Hiện nay, theo quy định của Luật Chứng khoán, doanh nghiệp phải thỏa mãn 9 tiêu chí để được phép IPO. Ngoài yêu cầu kinh doanh có lãi liên tiếp trong 2 năm trước khi chào bán cổ phần lần đầu, doanh nghiệp còn phải đảm bảo không có lỗ tích lũy, vốn điều lệ thực góp tối thiểu 30 tỷ đồng, và phải bán ít nhất 15% cổ phần cho tối thiểu 100 nhà đầu tư thiểu số để đạt trạng thái công khai.

Bộ Tài chính, đơn vị chịu trách nhiệm soạn thảo dự án sửa đổi luật, cho rằng các điều kiện IPO hiện hành được thiết kế nhằm mục đích bảo đảm những doanh nghiệp có mức độ ổn định nhất định trong hoạt động sản xuất kinh doanh và sức mạnh tài chính đủ trước khi huy động vốn từ rộng rãi từ công chúng. Mục tiêu này cũng hướng tới duy trì chất lượng sản phẩm trên thị trường và bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư, đặc biệt là những nhà đầu tư cá nhân.

Theo ý kiến của cơ quan soạn thảo, những tiêu chí mà Bộ Khoa học và Công nghệ đưa ra chưa thực sự phản ánh được khả năng tạo ra dòng tiền và tính ổn định lâu dài của các mô hình kinh doanh. Ngoài ra, những tiêu chí này còn chưa phải là những chỉ tiêu kế toán tài chính được chuẩn hóa cao, có thể áp dụng một cách nhất quán khi phê duyệt các đơn xin IPO.

Bộ Tài chính cảnh báo rằng "việc sử dụng các tiêu chí này có nguy cơ dẫn đến những đánh giá chủ quan, không thể đảm bảo tính công khai rõ ràng và khó kiểm soát việc thực hiện". Theo quan điểm của bộ này, hướng phát triển thị trường vốn chuyên hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp và sáng tạo đã được tiến hành nghiên cứu theo một cơ chế riêng biệt, phối hợp với thị trường giao dịch chứng chỉ chuyên biệt.

Theo thống kê từ cuối năm trước, Việt Nam có khoảng 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp, trong đó có hai công ty kỳ lân công nghệ được định giá vượt quá một tỷ USD là MoMo và Sky Mavis. Hệ thống hạ tầng hỗ trợ khởi nghiệp đã dần được hoàn chỉnh với 208 quỹ đầu tư, 84 khu ươm tạo, 40 tổ chức thúc đẩy hoạt động kinh doanh và hơn 20 trung tâm cung cấp hỗ trợ cho các doanh nhân khởi nghiệp.

Vào đầu tháng 4, Chính phủ đã công bố Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp và sáng tạo, với mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 5 triệu chủ thể kinh doanh và ít nhất 10.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Tầm nhìn dài hạn đến năm 2045, nước ta mong muốn đạt tỷ lệ 10% dân số tham gia khởi nghiệp, cứ 35 người dân có một doanh nghiệp, và cứ 5.000 người dân có một doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Theo chiến lược này, một nước khởi nghiệp sáng tạo là nơi mỗi công dân có cơ hội bắt đầu kinh doanh dựa trên các lĩnh vực khoa học, công nghệ, sáng tạo và chuyển đổi số. Tinh thần dám khởi nghiệp, dám sáng tạo, dám chấp nhận rủi ro và khoan dung đối với những thất bại sẽ được khuyến khích và nảy sinh khắp toàn bộ xã hội.