Khởi nghiệp không phải để làm giàu, mà để làm điều mình thích

Gần như ai bước chân vào con đường khởi nghiệp cũng từng mắc một hiểu lầm phổ biến: nghĩ rằng khởi nghiệp là con đường ngắn nhất để làm giàu. Người ta kể cho nhau nghe về những startup gọi vốn triệu đô, về những nhà sáng lập trẻ đổi đời sau một vòng đầu tư. Và thế là rất nhiều bạn trẻ lao vào khởi nghiệp với một tâm thế sai ngay từ vạch xuất phát, đó là coi tiền bạc làm đích đến.

Tuấn Anh, một người trẻ đang đi trên con đường này, lại nhìn mọi thứ theo cách khác. Bình thản hơn, nhưng cũng bền vững hơn.

"Khởi nghiệp không phải là làm giàu. Khởi nghiệp là được làm điều mình thích, để tạo ra sản phẩm mà khách hàng cũng thích", Tuấn Anh chia sẻ.

Khi tiền là đích đến, bạn sẽ bỏ cuộc sớm

Vấn đề của việc coi tiền là mục tiêu duy nhất không nằm ở đạo đức, bởi không ai sai khi muốn giàu. Vấn đề nằm ở độ bền của động lực.

Khởi nghiệp là một hành trình dài, và trong phần lớn thời gian của hành trình đó, tiền chưa về. Có những giai đoạn nhiều tháng trời bạn làm việc gấp đôi người khác nhưng thu nhập lại bằng một nửa. Nếu động lực duy nhất của bạn là tiền, thì mỗi ngày trôi qua không có tiền là một ngày bạn cảm thấy mình đang thất bại. Cảm giác ấy lặp đi lặp lại sẽ bào mòn bạn nhanh hơn bất kỳ đối thủ nào.

Ngược lại, khi làm điều mình thực sự thích, bản thân quá trình làm việc đã là một phần thưởng. Bạn không cần đợi đến ngày IPO mới thấy vui. Bạn vui vì hôm nay giải được một bài toán khó, vì một khách hàng nhắn tin cảm ơn, vì sản phẩm chạy mượt hơn hôm qua. Chính niềm vui đến hằng ngày ấy sẽ nuôi bạn đi qua những năm tháng mà tiền chưa kịp đến.

Sự giàu có là hệ quả, không phải mục tiêu

Điều này nghe có vẻ nghịch lý, nhưng càng đi càng thấy đúng. Những người giàu lên từ khởi nghiệp thường không phải những người chăm chăm nghĩ về tiền, mà là những người say mê giải quyết một vấn đề đến mức làm nó tốt hơn tất cả mọi người.

Bởi vì giàu có, xét cho cùng, là phần thưởng cho giá trị mà bạn tạo ra cho người khác. Không ai trả tiền cho khát khao làm giàu của bạn. Người ta trả tiền vì sản phẩm của bạn giải quyết được nỗi đau của họ, làm cuộc sống họ dễ chịu hơn, tiết kiệm cho họ thời gian và tiền bạc.

Chuỗi nhân quả tự nhiên của khởi nghiệp

Theo cách nói của Tuấn Anh, có một chuỗi nhân quả rất tự nhiên. Bạn làm điều mình thích, nên bạn làm nó với sự tận tâm. Sự tận tâm tạo ra sản phẩm khách hàng thích, và khách hàng sẵn lòng trả tiền. Cuối cùng, nếu có thêm chút may mắn, sự giàu có sẽ tự tìm đến.

Tiền luôn nằm ở cuối chuỗi, là hệ quả chứ không phải nguyên nhân. Ai cố nhảy thẳng đến mắt xích cuối cùng mà bỏ qua những mắt xích trước thường sẽ vấp ngã.

Vai trò thật của may mắn

Tuấn Anh không phủ nhận vai trò của may mắn. Anh rất thẳng thắn rằng giàu hay không phần lớn phụ thuộc vào một chút vận may. Đúng thời điểm, đúng thị trường, gặp đúng người, hay một xu hướng bất ngờ nổi lên đúng lúc sản phẩm của bạn sẵn sàng, đó đều là những thứ nằm ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ ai.

Nhưng đây mới là điểm mấu chốt. Nếu bạn khởi nghiệp bằng việc làm điều mình thích, thì may mắn chỉ quyết định bạn giàu hay không giàu, chứ không quyết định bạn hạnh phúc hay bất hạnh. Hãy thử nhìn vào hai kịch bản.

• Nếu may mắn đến: bạn vừa được làm công việc mình yêu, vừa giàu có. Quá tuyệt vời.
• Nếu may mắn không đến: bạn vẫn đang làm công việc mình yêu, vẫn đủ sống, vẫn tự chủ được cuộc đời mình. Cũng không tệ chút nào.

Nói cách khác, người khởi nghiệp vì đam mê đã khóa chặt được kịch bản xấu nhất. Điểm thấp nhất của họ không phải là con số 0, mà là một cuộc sống đủ đầy khi được làm điều mình thích. Phần còn lại để dành cho may mắn. Đó là một canh bạc mà bạn không thể thua đau, chỉ có thể hòa hoặc thắng lớn.

"Đủ sống" là một mục tiêu bị đánh giá thấp

Trong văn hóa khởi nghiệp ồn ào ngày nay, cụm từ "đủ sống" nghe có vẻ tầm thường, thậm chí như một dấu hiệu của thất bại. Nhưng Tuấn Anh nhìn "đủ sống" như một nền móng của tự do, chứ không phải một sự thỏa hiệp.

Khi bạn đủ sống bằng chính công việc mình yêu thích, bạn đã đạt được thứ mà rất nhiều người đi làm thuê cả đời không có được, đó là quyền tự quyết. Bạn không phải làm việc mình ghét để nuôi việc mình thích, bởi bản thân việc mình thích đã tự nuôi được nó. Và trớ trêu thay, chính sự thong dong đó lại làm tăng xác suất bạn ra được quyết định đúng, thứ sẽ dẫn tới thành công lớn hơn về sau.

Ba yếu tố của một khởi nghiệp bền vững

Nếu đúc kết lại góc nhìn của Tuấn Anh, có thể gọi đó là sự khớp nhau của ba yếu tố:

1. Điều mình thích, thứ khiến bạn có thể làm việc ngày này qua ngày khác mà không cạn năng lượng.
2. Sản phẩm khách hàng thích, thứ chứng minh rằng đam mê của bạn tạo ra giá trị thật cho người khác, chứ không chỉ là sự tự thỏa mãn.
3. Một chút may mắn, chất xúc tác biến giá trị thành sự giàu có ở quy mô lớn.

Điều đẹp đẽ ở mô hình này là hai yếu tố đầu nằm trong tầm tay bạn, còn yếu tố thứ ba thì không. Vì vậy, hãy dồn toàn lực vào hai thứ bạn kiểm soát được, rồi để phần còn lại cho may mắn.

Lời kết

Khởi nghiệp, nếu chỉ nhìn qua lăng kính tiền bạc, là một trò chơi tàn nhẫn với tỷ lệ thắng thấp và cái giá phải trả rất đắt. Nhưng nếu nhìn theo cách của Tuấn Anh, rằng khởi nghiệp là được làm điều mình thích để tạo ra sản phẩm khách hàng thích, thì đó lại là một trong những cách sống tự do và ít rủi ro nhất mà một người trẻ có thể chọn.

Bởi vì khi ấy, dù kết quả thế nào, bạn cũng đã thắng ngay từ ngày đầu tiên, đó là được sống bằng chính điều mình yêu. Còn sự giàu có, nó sẽ đến nếu may mắn mỉm cười. Mà kể cả nó không đến, bạn cũng chẳng mất gì, ngoài việc tiếp tục làm công việc khiến mình hạnh phúc mỗi ngày.