Lùi xe tại trạm thu phí cao tốc để xử lý sự cố có bị phạt nguội?

Trong tình huống tài xế gặp sự cố kỹ thuật tại trạm thu phí cao tốc và thực hiện lùi xe theo chỉ dẫn của nhân viên tại hiện trường, câu hỏi về việc có bị phạt nguội từ camera ghi hình là điều khá phổ biến. Để giải đáp vấn đề này, cơ quan chức năng đã đưa ra những quy định rõ ràng dựa trên các điều khoản của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Theo Bộ Công an, hệ thống camera lắp đặt tại các trạm thu phí và dọc tuyến cao tốc là công cụ để phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm. Tuy nhiên, không phải mọi hành động ghi được bởi camera đều dẫn đến xử phạt.

Điều 11 của Luật Xử lý vi phạm hành chính (đã được sửa đổi, bổ sung trong các năm 2020 và 2025) quy định rõ năm trường hợp tài xế sẽ không bị xử phạt vi phạm hành chính. Thứ nhất là khi vi phạm xảy ra trong tình thế cấp thiết. Thứ hai là khi hành vi này là kết quả của phòng vệ chính đáng. Thứ ba là khi vi phạm do sự kiện bất ngờ xảy ra. Thứ tư là khi vi phạm do sự kiện bất khả kháng. Thứ năm là khi người vi phạm không có năng lực trách nhiệm hành chính hoặc chưa đủ tuổi bị xử phạt.

Áp dụng vào tình huống cụ thể, theo luật sư Trịnh Văn Tuyến từ Văn phòng luật sư Giang Thanh, Hà Nội, hành vi lùi xe do gặp sự cố có thể được coi là xảy ra trong tình thế cấp thiết, hoặc do sự kiện bất ngờ, hoặc do sự kiện bất khả kháng. Nếu việc lùi xe xuất phát từ sự cố khách quan và được nhân viên trạm thu phí trực tiếp chỉ dẫn nhằm bảo đảm an toàn, theo ý kiến của chuyên gia pháp luật, tài xế sẽ không tự động bị xử phạt nguội chỉ vì hành vi này được camera ghi lại.

Ngược lại, nếu tài xế tự ý lùi xe trên đường cao tốc mà không có lý do chính đáng, chẳng hạn như lùi lại để quay đầu, lùi vì đi quá lối ra, hoặc thực hiện lùi tại khu vực trạm thu phí mà không có hướng dẫn từ đơn vị vận hành, và không thuộc bất kỳ trường hợp ngoại lệ nào, điều này vẫn là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử phạt.

Theo đánh giá của luật sư, yếu tố then chốt để quyết định có bị xử phạt hay không không phải là việc camera có ghi lại hình ảnh xe lùi hay không, mà chính là nguyên nhân thực sự dẫn đến hành vi đó là gì. Nếu việc lùi xe là một giải pháp cần thiết để khắc phục sự cố, được thực hiện theo sự hướng dẫn của nhân viên trạm thu phí, và thuộc những trường hợp mà pháp luật loại trừ trách nhiệm xử phạt hành chính, tài xế sẽ không bị phạt nguội.

Trong mọi trường hợp khác, hành vi lùi xe trên đường cao tốc được coi là một trong những vi phạm nguy hiểm nhất, vì nó tiềm ẩn nguy cơ gây ra tai nạn giao thông nghiêm trọng và sẽ bị xử lý với mức chế tài rất nặng nề. Theo Nghị định 168/2024, người điều khiển ôtô lùi xe trên tuyến đường cao tốc sẽ phải chịu mức phạt tiền từ 30 đến 40 triệu đồng, đồng thời bị trừ 10 điểm trên giấy phép lái xe.