Cựu lãnh đạo Công ty cáp treo Fansipan Sa Pa lợi dụng quan hệ để xin cấp phép xuất khẩu quặng sắt

Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03) Bộ Công an vừa hoàn tất kết luận điều tra vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM), Tổng Công ty thép Việt Nam (VNS) và các đơn vị liên quan.

Theo kết luận, ông Lê Ngọc Hưng, cựu Phó chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai và Đỗ Trường Giang, cựu Giám đốc Sở Công Thương, bị đề nghị truy tố tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Riêng Nguyễn Ngọc Khiêm, cựu Phó giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ du lịch Cáp treo Fansipan Sa Pa, là trường hợp duy nhất bị cáo buộc tội Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi. Trong số 28 bị can còn lại, ông Bùi Thanh Bình, cựu Tổng giám đốc VTM, đối diện 3 tội danh: Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát và lãng phí, Nhận hối lộ, và Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước.

Dùng mối quan hệ để xin hạn ngạch xuất khẩu

VTM được thành lập với mục đích thực hiện hai dự án chính là mỏ sắt Quý Xa và Nhà máy Gang thép Lào Cai. Giấy phép hoạt động cho phép doanh nghiệp cung cấp quặng sắt và tiến hành xuất khẩu quặng tinh nhằm đối lưu nhập than cốc.

Trong giai đoạn 2015-2020, sau khi mua quặng từ VTM, tổng cộng 11 doanh nghiệp được UBND tỉnh Lào Cai đề nghị Bộ Công Thương cho phép thực hiện xuất khẩu, với tổng hạn ngạch khoảng 3 triệu tấn trên tổng số 5,7 triệu tấn quặng đã mua.

Ông Hưng và ông Giang bị cáo buộc hành động theo đề nghị của các doanh nghiệp, chỉ đạo cấp dưới tham mưu để UBND tỉnh soạn thảo văn bản đề xuất Bộ Công Thương chấp thuận xuất khẩu quặng, mà không tiến hành kiểm tra thực tế về nhu cầu và điều kiện của các doanh nghiệp. Theo C03, hành vi này ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác quản lý khoáng sản và thực hiện chính sách khoáng sản thô của Chính phủ.

Sau khi được tạo điều kiện, ông Hưng nhận 355 triệu đồng và ông Giang nhận 500 triệu đồng từ các doanh nghiệp.

Để xin hạn ngạch xuất khẩu cho Công ty An Bình, Khiêm ba lần nhận từ giám đốc doanh nghiệp tổng cộng 4,25 tỷ đồng và 100.000 USD. Sau đó, Khiêm sử dụng mối quan hệ quen thuộc với ông Nguyễn Văn Vịnh, lúc đó là Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai, để tác động lãnh đạo tỉnh.

Khiêm sau đó chuyển cho ông Hưng 100 triệu đồng và ông Giang 50 triệu đồng, còn lại tự hưởng lợi 4,1 tỷ đồng và 100.000 USD (tương đương khoảng 6,1 tỷ đồng).

Làm việc với cơ quan điều tra, Khiêm thừa nhận đã lợi dụng mối quan hệ thân quen với Bí thư Tỉnh ủy để tác động lãnh đạo tỉnh. Tuy nhiên, Khiêm chỉ nói với doanh nghiệp sẽ "tác động đến lãnh đạo tỉnh" để hỗ trợ xuất khẩu, không cụ thể nêu tên hoặc số tiền.

C03 xác định ông Nguyễn Văn Vịnh đã đồng ý về chủ trương cho phép Công ty An Bình xuất khẩu như các doanh nghiệp khác, phù hợp với chủ trương chung của Chính phủ, Bộ Công Thương, Tỉnh ủy và UBND tỉnh. Tuy nhiên, cơ quan điều tra kết luận ông Vịnh không có thỏa thuận nhận tiền, không chỉ đạo cấp dưới thực hiện sai phạm và không biết về hành vi vi phạm của cấp dưới, vì vậy không có căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự.

Bán quặng giá thấp để trục lợi

Bộ Công Thương cho phép các doanh nghiệp mua quặng của VTM theo số lượng quy định và yêu cầu giao dịch phải theo cơ chế thị trường.

Tuy nhiên, ông Bùi Thanh Bình bị cáo buộc chỉ đạo cấp dưới xây dựng mức giá bán thấp hơn so với thị trường, buộc các doanh nghiệp mua quặng phải chi tiền bổ sung ngoài.

Từ 2015 đến 2020, ông Bình ký kết 30 hợp đồng bán quặng cho 18 doanh nghiệp. Trong đó thực hiện 25 hợp đồng với 16 doanh nghiệp, bán gần 5,8 triệu tấn quặng với tổng trị giá gần 2.951 tỷ đồng. Giá bán thấp hơn thị trường 50.000-70.000 đồng mỗi tấn, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 434,7 tỷ đồng.

Đổi lại, ông Bình bị cáo buộc nhận 53,3 tỷ đồng từ 8 doanh nghiệp, trong đó 43,8 tỷ đồng được xác định là tiền hối lộ.

Sau khi mua quặng với giá thấp, nhiều doanh nghiệp tiếp tục xin cấp phép xuất khẩu do giá bán sang Trung Quốc cao hơn so với tiêu thụ nội địa khoảng 90.000-150.000 đồng mỗi tấn. Trong giai đoạn 2015-2020, có 11 trên tổng số 18 doanh nghiệp mua quặng sau đó được cấp phép xuất khẩu.

C03 kết luận, bên cạnh các sai phạm khác, ông Bình bị cáo buộc nhận hối lộ 62,2 tỷ đồng, gây thất thoát tài sản Nhà nước 434,7 tỷ đồng và thiếu trách nhiệm gây thiệt hại 46,2 tỷ đồng.