Tám cách thay đổi thói quen ăn uống để phòng tránh sỏi thận

Sỏi thận là một bệnh phổ biến trong lĩnh vực tiết niệu. Bệnh này phát sinh khi những chất thải tích tụ lại trong thận, từ từ kết tinh và hình thành những khối rắn. Theo nhận định của Mayo Clinic, có bốn loại sỏi thận chính, trong đó sỏi canxi oxalat xuất hiện thường xuyên nhất. Các dạng khác như struvite, axit uric và cysteine ít gặp hơn.

Những sỏi nhỏ thường tự được cơ thể loại bỏ thông qua nước tiểu mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, khi sỏi phát triển to lên, nó có thể làm tắc một phần đường tiết niệu, dẫn tới những cơn đau rất dữ dội, buồn nôn hoặc thậm chí chảy máu. Điều đáng chú ý là bệnh này dễ tái phát, có thể xuất hiện lại trong vòng 5 đến 10 năm sau lần đầu mắc. Vì lý do này, việc điều chỉnh chế độ ăn uống hàng ngày đóng vai trò rất quan trọng trong phòng ngừa bệnh.

Tăng cường bổ sung nước

Theo Viện Quốc gia Mỹ chuyên về các bệnh Tiểu đường, Tiêu hóa và Thận (NIDDK), việc uống nhiều nước là một phương pháp phòng ngừa sỏi thận hiệu quả và được các bác sĩ thường xuyên giới thiệu. Nước giúp loãng các chất làm tăng nguy cơ hình thành sỏi trong nước tiểu, làm giảm khả năng chúng kết tinh lại.

Tuy nhiên cần lưu ý rằng không phải loại nước nào cũng mang lại hiệu quả tương tự. Những loại đồ uống như cà phê, trà, bia, rượu hoặc nước cam có rủi ro thấp hơn trong việc tạo sỏi. Ngược lại, nước ngọt có ga được tiêu thụ nhiều lại góp phần tăng nguy cơ sỏi thận, do chứa fructose - một chất làm tăng bài tiết canxi, oxalat và axit uric qua nước tiểu.

Ăn nhiều trái cây họ cam quýt

Axit citric là một chất hữu cơ có mặt trong nhiều loại trái cây và rau quả, đặc biệt là các loại cam quýt. Chanh và chanh dây là những nguồn cung cấp phong phú nhất axit này, theo thông tin từ Healthline.

Axit citric có khả năng ngăn ngừa sỏi thận do canxi oxalat bằng cách kết hợp với canxi trong nước tiểu, từ đó giảm khả năng hình thành sỏi mới. Ngoài ra, chất này còn có thể liên kết với những tinh thể canxi oxalat đã tồn tại sẵn, ngăn chúng phát triển thêm, qua đó giúp cơ thể đào thải chúng trước khi chúng to lên thành những khối sỏi lớn.

Để tăng lượng axit citric tiêu thụ hàng ngày một cách đơn giản, bạn có thể ăn thêm các trái cây họ cam quýt như bưởi, cam, chanh hoặc chanh dây. Một lựa chọn khác là thêm nước ép chanh hoặc cam vào những thức uống hàng ngày.

Hạn chế các thực phẩm chứa nhiều oxalat

Oxalat hay axit oxalic là một chất chống dinh dưỡng có sẵn trong nhiều thực phẩm như rau xanh, quả, rau củ quả và ca cao. Bên cạnh đó, cơ thể con người cũng tự sản sinh ra một lượng đáng kể chất này. Khi lượng oxalat nạp vào cơ thể quá nhiều, nó sẽ tăng bài tiết oxalat qua nước tiểu. Oxalat sẽ liên kết với canxi và các chất khoáng khác tạo thành những tinh thể, làm tăng nguy cơ sỏi thận.

Trên thực tế, những thực phẩm chứa nhiều oxalat cũng rất tốt cho sức khỏe tổng thể, vì thế không phải ai cũng cần phải tuân theo chế độ ăn hạn chế oxalat nghiêm ngặt. Loại chế độ ăn này chỉ được khuyến nghị dành cho những người bị tăng oxalat niệu - một tình trạng được đặc trưng bởi nồng độ oxalat cao trong nước tiểu.

Tránh bổ sung vitamin C liều cao

Việc bổ sung vitamin C ở liều lượng cao có thể làm tăng lượng oxalate bài tiết qua nước tiểu. Tuy nhiên, cần ghi nhớ rằng vitamin C từ các thực phẩm tự nhiên như chanh không liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc sỏi thận.

Đảm bảo tiêu thụ đủ lượng canxi

Một sai lầm phổ biến mà nhiều người mắc phải là giảm canxi nạp vào để hạn chế nguy cơ sỏi thận do canxi. Tuy nhiên thực tế lại hoàn toàn ngược lại, bởi canxi từ thực phẩm có xu hướng kết hợp với oxalat trong chế độ ăn, chặn quá trình hấp thụ oxalat. Điều này có nghĩa là thận không phải tải thêm gánh nặng đào thải oxalat qua hệ tiết niệu.

Các sản phẩm từ sữa như sữa tươi, phô mai và sữa chua là những nguồn cung cấp canxi tốt lành. Đối với hầu hết người lớn, lượng canxi khuyến cáo hằng ngày là 1.000 mg, còn phụ nữ từ 50 tuổi trở lên và những người từ 70 tuổi trở lên nên tiêu thụ 1.200 mg mỗi ngày.

Kiểm soát lượng muối ăn vào

Natri có trong muối ăn khi nạp vào quá nhiều có thể làm tăng bài tiết canxi qua nước tiểu - đây là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây sỏi thận. Khuyến cáo chung là mọi người không nên vượt quá 2.300 mg natri mỗi ngày, nhưng trong thực tế, hầu hết mọi người đều tiêu thụ nhiều hơn mức này. Cách hiệu quả nhất để giảm lượng natri nạp vào là cắt giảm các thực phẩm đóng gói hoặc chế biến sẵn.

Bổ sung thêm magie

Magie là một chất khoáng rất quan trọng nhưng nhiều người vẫn tiêu thụ chưa đủ. Khoáng chất này tham gia vào hàng trăm quá trình trao đổi chất trong cơ thể, từ sản sinh năng lượng đến điều phối chuyển động cơ bắp. Một số nghiên cứu cho thấy rằng magie có khả năng ngăn ngừa sỏi thận do canxi oxalat. Mặc dù cơ chế hoạt động chính xác vẫn chưa được hiểu rõ, nhưng các nhà khoa học cho rằng magie giúp giảm khả năng hấp thụ oxalat trong ruột.

Lượng magie được khuyến cáo mỗi ngày là 420 mg. Quả bơ, các loại đậu và đậu phụ là những nguồn cung cấp magie rất tốt. Để thu được lợi ích tối đa, hãy kết hợp magie với những thực phẩm giàu oxalat khi ăn.

Giảm bớt thịt và các sản phẩm protein động vật

Một chế độ ăn giàu protein động vật, bao gồm thịt, cá và các sản phẩm từ sữa, có mối liên hệ đến nguy cơ sỏi thận cao hơn, vì những thực phẩm này có thể làm tăng bài tiết canxi và giảm nồng độ citrate trong cơ thể.

Các loại thực phẩm cung cấp protein động vật đều chứa lượng purin dồi dào. Purin được phân giải thành axit uric, và chất này có khả năng làm tăng nguy cơ hình thành sỏi axit uric. Tất cả thực phẩm đều chứa purin với hàm lượng khác nhau. Các bộ phận nội tạng như thận, gan hay các loại sách lòng khác chứa rất nhiều purin. Ngược lại, thực phẩm từ thực vật thường chứa ít chất này hơn nhiều.