Muối hay nước mắm: Lựa chọn nào phù hợp với sức khỏe của bạn?

Nhiều người thường băn khoăn liệu sử dụng muối hay nước mắm sẽ tốt hơn cho sức khỏe, đặc biệt là những ai đang gặp vấn đề về huyết áp hoặc bệnh lý tim mạch. Theo các chuyên gia y khoa, câu hỏi này không có đáp án đơn giản vì cả hai đều mang những ưu nhược điểm riêng.

BS.CK2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP HCM, nhấn mạnh rằng từ quan điểm y học và dinh dưỡng, vấn đề then chốt không phải là sự lựa chọn giữa hai loại gia vị, mà là tổng lượng natri mà cơ thể tiếp nhận hàng ngày. Cả muối lẫn nước mắm đều là những nguồn cung cấp natri đáng lưu ý, tuy nhiên mỗi loại có thành phần và tính chất dinh dưỡng riêng biệt, yêu cầu người sử dụng phải biết cách dùng một cách hợp lý.

Muối ăn: Mật độ natri cao, bổ sung iốt thiết yếu

Muối là một hợp chất vô cơ được tạo thành chủ yếu từ natri clorua (NaCl). Gia vị này có nồng độ natri rất cao, với mỗi gam muối có thể cung cấp khoảng 400 mg natri. Về mặt dinh dưỡng, muối không cung cấp năng lượng, protein, chất béo hoặc các vitamin.

Tuy nhiên, hầu hết các loại muối tiêu dùng hiện nay được bổ sung iốt - một vi chất khoáng vô cùng quan trọng đối với cơ thể. Iốt giúp tuyến giáp hoạt động bình thường, điều chỉnh quá trình chuyển hóa năng lượng, thúc đẩy sự phát triển và duy trì nhiều hoạt động sinh lý thiết yếu của con người.

Nước mắm: Natri thấp hơn, giàu chất dinh dưỡng

Nước mắm là một sản phẩm được tạo ra thông qua quá trình phân giải protein từ thịt cá bằng tác động của enzyme và các vi khuẩn muối yêu. Khi so sánh theo trọng lượng tương đương, nước mắm có nồng độ natri thấp hơn muối vì thành phần nước chiếm tỷ lệ lớn. Một muỗng canh nước mắm (khoảng 15 ml) cung cấp từ 1.000 đến 1.200 mg natri, tương đương với lượng natri chứa trong gần 3 gam muối.

Nước mắm truyền thống được sản xuất qua phương pháp lên men tự nhiên, giàu axit amin tự do, những chất giúp cơ thể tăng cường hấp thu protein một cách tối ưu và nâng cao giá trị sinh học của thực phẩm. Ngoài ra, nước mắm còn chứa một lượng nhỏ vitamin B12 và các khoáng chất như sắt, kẽm. Những axit amin này tạo nên hương vị umami đặc trưng (vị ngọt tự nhiên từ thịt), giúp các món ăn có hương vị sâu sắc ngay cả khi chỉ sử dụng một lượng rất nhỏ.

Hướng dẫn sử dụng gia vị an toàn

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra khuyến nghị rằng mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày (tương đương 5 gam muối hoặc khoảng 1,5 đến 2 muỗng canh nước mắm).

Để bảo vệ sức khỏe tim mạch và thận, các chuyên gia gợi ý kết hợp hai loại gia vị theo những nguyên tắc cụ thể sau:

Dùng muối iốt trong sơ chế: Sử dụng muối iốt ở giai đoạn sơ chế và tẩm ướp giúp đáp ứng nhu cầu iốt của cơ thể, ngăn chặn nguy cơ hình thành bướu cổ và các rối loạn chuyển hóa.

Nêm nếm bằng nước mắm: Vị umami tự nhiên từ các axit amin trong nước mắm giúp các món ăn trở nên thơm ngon, đậm đà hơn mà vẫn giữ được lượng natri nạp vào ở mức thấp hơn so với việc sử dụng muối.

Lưu ý với bệnh mãn tính: Những người mắc tăng huyết áp, suy thận hoặc suy tim không thể giải quyết vấn đề chỉ bằng cách thay thế muối bằng nước mắm. Điều quan trọng nhất là phải giảm toàn diện tất cả các nguồn nước chấm mặn và các gia vị mặn khác.

Chú ý đến natri tiềm ẩn: Bên cạnh muối và nước mắm dùng để nêm nếm trực tiếp, natri còn tồn tại phổ biến trong nhiều thực phẩm đã qua chế biến như đồ hộp, xúc xích, mì tôm cũng như bột ngọt, những thứ này cần được giám sát cẩn thận.