Cảnh báo từ các bác sĩ: lạm dụng nồi chiên không dầu cũng tiềm ẩn nguy cơ ung thư

Sau những bê bối liên quan đến an toàn dầu ăn tại Đài Loan (Trung Quốc), dư luận ngày càng lo lắng về cách thức chế biến thực phẩm an toàn. Điều này dẫn đến hiện tượng hàng loạt gia đình quay sang nồi chiên không dầu như một giải pháp, với hy vọng rằng thiết bị này sẽ giúp họ tránh xa những nguy hiểm từ dầu mỡ. Các thông tin chia sẻ trên mạng xã hội về lợi ích của nồi chiên không dầu đã trở nên phổ biến, nhưng các chuyên gia y tế đang đưa ra những cảnh báo quan trọng.

Mặc dù nồi chiên không dầu có thể giảm từ 70% đến 90% lượng dầu so với phương pháp chiên ngập dầu truyền thống, nhưng việc sử dụng thiết bị này không nhất thiết loại bỏ hoàn toàn các mối nguy hiểm từ quá trình nấu nướng ở nhiệt độ cao. Bác sĩ Pei-Hsuan Weng, người đứng đầu khoa Y học Gia đình tại Bệnh viện Tai-An, giải thích rằng nồi chiên không dầu hoạt động bằng cách sử dụng dòng khí nóng tuần hoàn với tốc độ cao thay vì dầu ăn.

Theo dữ liệu từ Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan, khi nhiệt độ vượt quá 120°C trong một môi trường có độ ẩm thấp, các axit amin và đường khử có trong thực phẩm có khả năng xảy ra phản ứng Maillard, một quá trình hóa học sinh ra acrylamide. Chất này đã được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) phân loại vào danh sách những chất có khả năng gây ung thư. Hiện tượng này đặc biệt dễ xảy ra ở những thực phẩm chứa nhiều tinh bột, bao gồm khoai tây, bánh quy và cà phê.

Ngoài ra, khi các thực phẩm giàu đạm và chất béo như thịt được chế biến ở nhiệt độ trên 170°C, chúng có thể tạo ra amin dị vòng và hydrocarbon thơm đa vòng. Cả hai loại chất này đều được chứng minh là có tiềm năng gây ung thư ở động vật. Vì nồi chiên không dầu thường hoạt động ở mức nhiệt độ vượt quá 170°C, việc đơn thuần thay đổi từ chảo chiên ngập dầu sang nồi chiên không dầu không đủ để ngăn ngừa quá trình biến đổi hóa học của thực phẩm.

Tuy nhiên, bác sĩ Weng cũng nhấn mạnh rằng không cần phải hoàn toàn cấm ăn các thực phẩm chiên. Thay vào đó, cách tiếp cận hợp lý hơn là không nên tiêu thụ những loại thực phẩm này hàng ngày. Theo ông, thỉnh thoảng thưởng thức vẫn nằm trong giới hạn an toàn. Bên cạnh lo ngại về các chất hóa học, các nghiên cứu gần đây cho thấy nồi chiên không dầu phát thải một lượng đáng kể bụi mịn PM2.5 trong suốt quá trình hoạt động. Do đó, người sử dụng nên đặt thiết bị bên dưới máy hút mùi đang bật hoặc ở khu vực có thông thoáng tốt để bảo vệ đường hô hấp.

Theo quan điểm của chuyên gia, bản thân nồi chiên không dầu không gây hại, và điều quan trọng nhất là biết cách sử dụng nó một cách đúng đắn. Để hạn chế sự hình thành acrylamide, bác sĩ khuyến cáo không nên nấu ở nhiệt độ cao quá lâu. Thay vào đó, chỉ nướng thực phẩm cho đến khi nó đạt màu vàng nhạt hoặc vàng kim, tuyệt đối tránh để thực phẩm sẫm màu hoặc bị cháy xém. Một mẹo thực tế là bắt đầu với nhiệt độ thấp hơn, sau đó chỉ tăng nhiệt trong những phút cuối cùng, giúp thực phẩm đạt độ giòn mong muốn mà không phải chịu tác động của nhiệt độ cao trong thời gian dài.

Bác sĩ cũng đề nghị ưu tiên các thực phẩm tươi sống và hạn chế sử dụng các sản phẩm đã được chế biến sẵn như gà viên hay xúc xích, nhằm tránh các thực phẩm này bị xử lý nhiệt nhiều lần. Khi ăn các món chiên, người dùng nên kết hợp với rau xanh và trái cây giàu vitamin C để bổ sung thêm chất chống oxy hóa. Việc giữ vệ sinh cho nồi sạch sẽ sau mỗi lần sử dụng cũng rất quan trọng, vì nếu để cặn thức ăn cũ lại, chúng có thể bị nướng lần thứ hai và tạo ra các chất độc hại bổ sung. Cuối cùng, một chế độ ăn uống lành mạnh không thể đạt được chỉ bằng việc thay đổi thiết bị nhà bếp, mà cần phải bắt đầu từ việc kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ nấu nướng, giảm tần suất tiêu thụ, duy trì không gian bếp thông thoáng và xây dựng thực đơn cân bằng toàn diện.