Tuổi thọ của van tim sinh học và những điều cần biết

Độc giả Văn Tường, 62 tuổi ở Hải Phòng được tư vấn thay van tim sinh học do bị hẹp van động mạch chủ, đặt câu hỏi về thời gian sử dụng được loại van này và liệu sau này có cần thay thế hay không.

Ưu điểm của van tim sinh học so với van cơ học

Van tim sinh học hiện nay được chế tạo từ mô tim lợn hoặc màng ngoài tim bò đã trải qua xử lý kỹ thuật để nâng cao độ bền vững và giảm thiểu tình trạng cơ thể từ chối. Khi so sánh với van cơ học, van loại này gây hình thành cục máu đông ít hơn đáng kể, vì vậy hầu hết bệnh nhân không bắt buộc dùng thuốc chống đông trong suốt cuộc đời ngoại trừ những trường hợp đặc biệt như rung nhĩ hoặc các tình trạng tim mạch kèm theo khác. Lợi thế này giúp giảm đáng kể nguy cơ chảy máu từ tác dụng phụ của thuốc, mang lại sự tiện lợi trong các hoạt động hàng ngày.

Tuổi thọ của van tim sinh học

Sự phát triển của vật liệu và các kỹ thuật y tế hiện đại đã giúp kéo dài tuổi thọ của van tim sinh học. Tuy nhiên, thời gian sử dụng được phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại van được chọn, vị trí đặt van, các bệnh lý kèm theo cùng với lứa tuổi của bệnh nhân. Theo theo dõi lâu dài, nhiều van sinh học vẫn duy trì hoạt động tốt trong vòng 15-20 năm, thậm chí còn lâu hơn nếu được chăm sóc và kiểm tra đúng cách.

Lựa chọn loại van phù hợp

Trước khi thực hiện phẫu thuật thay van, bác sĩ phải cân đối nhiều yếu tố bao gồm tuổi tác, tình trạng sức khỏe tổng quát, nguy cơ chảy máu, các bệnh lý nền và khả năng sử dụng thuốc chống đông để chọn lựa loại van thích hợp nhất. Đối với những bệnh nhân từ khoảng 65 tuổi trở lên, các hướng dẫn của các tổ chức tim mạch quốc tế ngày càng ưu tiên chọn van sinh học hơn, bởi vì nó mang lại nhiều lợi ích trong chất lượng cuộc sống và cách điều trị khi van bị thoái hóa trong tương lai.

Quá trình thoái hóa van sinh học

Theo thời gian trôi qua, van sinh học cũng có khả năng bị thoái hóa, lắng đọng canxi hoặc rách các lá van, dẫn tới việc van bị hẹp hoặc bị hở lại. Những bệnh nhân còn trẻ tuổi có xu hướng thoái hóa van nhanh hơn do quá trình chuyển hóa và lắng đọng canxi diễn ra mạnh mẽ hơn, trong khi ở các bệnh nhân cao tuổi, van sinh học thường có độ bền cao và tuổi thọ lâu dài hơn.

Phương pháp thay van mà không cần mổ mở

Khi van sinh học bị thoái hóa, không phải mọi trường hợp đều phải thực hiện phẫu thuật mở ngực lần thứ hai. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể áp dụng kỹ thuật can thiệp qua ống thông để thay van động mạch chủ, được gọi là phương pháp "van trong van" (valve-in-valve), trong đó một van sinh học mới được đặt vào bên trong van cũ bị hỏng. Cách làm này là can thiệp qua da, không cần mổ mở, nên ít xâm lấn, giảm bớt đau đớn, và rút ngắn thời gian hồi phục.

Theo dõi định kỳ sau phẫu thuật

Sau khi thay van, bệnh nhân cần tuân thủ lịch tái khám định kỳ và thực hiện siêu âm tim để đánh giá hoạt động của van. Việc kiểm tra liên tục giúp phát hiện sớm những bất thường như thoái hóa, rối loạn chức năng, từ đó có thể can thiệp kịp thời để ngăn chặn các biến chứng.

Chăm sóc sức khỏe toàn diện

Bệnh nhân cần kiểm soát chặt chẽ huyết áp, đường huyết, mỡ máu và các bệnh lý tim mạch đi kèm; luyện tập tập thể dục phù hợp với thể chất, duy trì trọng lượng cơ thể hợp lý. Ngoài ra, bệnh nhân nên ăn uống khoa học, không sử dụng thuốc lá, hạn chế đồ uống có cồn, khám nha khoa thường xuyên và tuân thủ đầy đủ các lời khuyên của bác sĩ về biện pháp phòng tránh viêm nội tâm mạc do nhiễm khuẩn.

Những dấu hiệu cảnh báo cần chú ý

Bệnh nhân nên đến khám ngay khi phát hiện những triệu chứng như khó thở tăng dần, đau vùng ngực, cảm giác hồi hộp, phù nề ở chân, mệt mỏi bất thường hoặc ngất xin. Những biểu hiện này có thể báo hiệu van tim không còn hoạt động hiệu quả hoặc đã phát sinh biến chứng cần được xử trí chuyên khoa.

ThS.BS Hoàng Văn Trung
Trung tâm Phẫu thuật Tim, Mạch máu và Lồng ngựa
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội